Taaligheden

'Het Nederlands kent geen scheldwoorden'

2012-02-24T09:00:00.000+01:00

'Er bestaan geen vloeken en geen scheldwoorden in het Nederlands', leerde Nafiss Nia van haar gelovige leraressen Nederlands, toen zij 20 jaar geleden van Iran naar Nederland vluchtte. Ze werd zo geraakt door de taal, dat ze haar gedichten als vanzelf in het Nederlands begon te schrijven.

Het was niet moeilijk om te aarden in Nederland, vertelt ze. Want ook in Isfahan, de stad waar ze vandaan komt, kennen ze het gezegde: Wat de boer niet kent dat vreet hij niet. Maar als ze je eenmaal kennen, sluiten ze je in de armen, en dat maakte Nafiss ook in Nederland mee.

Als ode aan de drie leraressen die haar de liefde voor de Nederlandse taal hebben bijgebracht, maakte Nia de documentaire A,B,C...

Bron: RNW

Stadsmuseum onderzoekt taal Tilburg

2012-02-23T09:00:00.000+01:00

Onze opa’s en oma’s deden het al: Tilburgs praten. Maar zouden ze ons vandaag de dag nog verstaan? Of is ons dialect te veel veranderd? En hoe dan? Met deze vragen en meer gaat het Stadsmuseum in 2012 aan de slag. ‘Taal van Tilburg’ samen met Tilburgers anno nu: kinderen, jongeren, nieuwe Nederlanders, volwassenen, ouderen. En samen met partners van formaat zoals kenners van de Tilburgse taol, onderwijs van laag tot hoog, diverse culturele en kunststichtingen.

Ook streetwiseHet project ‘Taal van Tilburg’ is net begonnen en duurt het hele jaar. Aanleiding waren de 8.000 kaartjes van Wil Sterenborg. Deze oud-leraar die alles weet van taal, noteerde precies hoe we Tilburgs spraken. Zijn dialectkaartjes gaf hij aan het Stadsmuseum. En dat wil op zijn beurt de vertaalslag maken van erfgoed naar hedendaagse kennis.
Dat daar veel te ontdekken valt, staat buiten kijf. Wat te denken van bijvoorbeeld het feit dat de stad meer dan honderd nationaliteiten telt? Een mix van culturen die overal talige sporen achterlaat. Op papier, op straat, in gesprekken. Zeker bij streetwise jongeren. Sowieso staat taal nooit stil en ook (in) de Tilburgse mond niet.

Levend archiefHet Stadsmuseum organiseert veel activiteiten die het in 2012 samen met anderen uitvoert. Zo zingt een schoolklas tijdens de Kènderkwèèk een nieuw Tilburgs taallied. Gaat Regionaal Archief Tilburg op zoek naar Turkse taalverwerving in Tilburg. Vullen jongeren hun eigen tekstorgel. Komen er onder meer sprekende fotowedstrijden en tentoonstellingen, verbindende lesprojecten, verrassende stadwandelingen en de ‘Taal-van-Tilburgdag’ in november.
Kortom: voor iedereen valt er te horen, te lezen, te praten, te schrijven. Het is deze levende taal die het Stadsmuseum wil onderzoeken en registreren. Een eigentijds archief waar alle Tilburgers uit kunnen putten en aan kunnen bijdragen.

Schaamrood voor BBC-weerman

2012-02-22T09:30:00.000+01:00

BBC-weerman Alex Deakin is bang dat hij wordt ontslagen nadat hij op tv 'heel vreemd weer' heeft voorspeld.
Volgens Britse media is het zo ongeveer het meest ongeaccepteerde woord om hardop uit te spreken in de Britse taal. Dat terwijl hij gewoon het woord 'sunshine' wilde gebruiken.
De weerman twitterde dat hij bang is voor ontslag maar dat gaat waarschijnlijk niet gebeuren.

Schrijver kinderboek worstelt met grove taal

2012-02-22T09:00:00.000+01:00

Vloeken, grof taalgebruik, moet een christelijk auteur die koste wat het kost mijden? „Kinderboekenschrijvers zijn volgens mij heel creatieve mensen. Ik zou het een zwaktebod vinden als zij geen andere oplossing zouden vinden.”

Op tafel ligt ”Het grote vloekboek. Alle redenen om vloeken te gebruiken in communicatie met jongeren”. Hans Alderliesten, workshopleider op de jaarlijkse studiedag voor christelijke kinderboekenschrijvers afgelopen zaterdag in Harderwijk, slaat het open. Het boek is leeg. Helemaal leeg. Want er zijn helemaal geen redenen om te vloeken, aldus Alderliesten.

De communicatieadviseur van de Bond tegen het vloeken –bekend van het jaarlijkse onderzoek naar taalgebruik in hedendaagse, seculiere kinderboeken– heeft ongeveer twintig schrijvers onder zijn gehoor. De tien overige bezoekers van de studiedag, die is georganiseerd door de Werkgroep Christelijke Kinderboeken, volgen op hetzelfde moment een andere workshop. Alderliesten laat vooral het publiek zijn mening geven – na afloop is het dus tijd om zijn eigen opvattingen te peilen.
Is respectvol taalgebruik in kinderboeken belangrijker dan in boeken voor volwassenen?
„Ja. Kinderen moeten het goede voorbeeld krijgen.”
Grove taal is realiteit. Mag een auteur de werkelijkheid mooier voorstellen dan ze is?„Je hoeft niet zomaar alles uit de realiteit over te nemen of weer te geven. Denk eens na over alternatieven. Daarmee kun je de werkelijkheid ook heel goed recht doen. Het kan wel moeilijk zijn. Pas zei iemand me: „Wat als je als luchtverkeersleider een Boeing boven de Bijlmer ziet neerstorten?” Ik kan me voorstellen dat je op zo’n moment een vloek uit. Hoe geef je zo’n emotie in een boek weer? God zegt duidelijk dat we in geen geval mogen vloeken. Kinderboekenschrijvers zijn volgens mij heel creatieve mensen. Ik zou het een zwaktebod vinden als zij geen oplossing zouden vinden.”
Een van de stellingen die u de auteurs voorlegde: Iemand laten vloeken in een boek is nog altijd beter dan iemand laten slaan.„Het is eigenlijk een beetje een flauwe stelling. Ik was pas op een studentenvereniging. Daar zei iemand: „Ik ga niet kiezen, het is allebei slecht.” Ik denk dat er geen gradatie is tussen de geboden. Dus slaan, stelen of vloeken maakt niet uit.”
U leest dus geen boeken waarin iemand een zonde begaat?„Natuurlijk wel. Ik lees alleen maar boeken met slechte dingen. Ik vind het zelf heel lastig. Ik zou toch zeggen: Gebruik in een boek in elk geval geen woorden waarin de naam van Jezus of God wordt gebruikt. Is het dan wel goed als in een verhaal een meisje wordt verkracht of als iemand wordt doodgeslagen? Het gaat denk ik vooral om de moraal van het verhaal.”
Ik hoop niet dat ik ooit een onderzoek moet doen naar het taalgebruik in christelijke kinderboeken, zo besloot u de workshop. Maar ook in boeken van christelijke uitgevers staat wel eens een bastaardvloek.
„De laatsten tegen wie we moeten strijden, zijn medechristenen. Een auteur zei tegen me: „Ik gebruik soms een bastaardvloek, hoe vindt u dat?” Voor mij is het moeilijk om daarop te antwoorden. Ik weet dat zulke woorden in veel dialecten zijn ingeburgerd en dat mensen vaak niet weten waar ze vandaan komt. Moet je dan gaan uitleggen dat zo’n woord van de naam van God is afgeleid? Ik weet het niet. Wij richten ons liever op iets anders: mensen laten zien hoe je op een creatieve manier aan respectabel taalgebruik kunt werken.”

Sms'en goed voor taal jeugd

2012-02-21T09:00:00.000+01:00

Het is fascinerend om te zien hoe creatief scholieren omgaan met het Nederlands. Door allerlei variëteiten blijft de taal een levend iets, zegt Hans Bennis van het Meertens Instituut. Leerlingen hebben juist baat bij Wordfeud, Twitter en sms'jes, meent hij.

Dat is beter dan te blijven hameren op 'foutloos Nederlands'. Dat opmerkelijke standpunt komt van hoogleraar taalvariatie en directeur van het Meertens Instituut Hans Bennis en staat in de nieuwste editie van het blad Onze Taal.

Hoe stelt u zich dat voor, leerlingen in de klas die Wordfeuden? Is dat niet erg onrustig?"Daar ben ik niet deskundig in. Wel weet ik dat Wordfeud bijdraagt aan de taalverwerving. Het is als een soort dictee. Je vult een woord in en je krijgt onmiddellijk te zien of je het goed hebt geschreven. Je zou daar nog veel meer mee kunnen spelen. Laat een ontwikkelbedrijf versies ontwikkelen voor verschillende niveaus, of met alleen lange woorden. Door leerlingen ermee te laten spelen ontdekken ze dat taal leuk is en niet alleen iets wat moet."
U heeft zich verdiept in het gebruik van afkortingen en in sms'en en twitter. "Ja. Dat is taal die ik aanduid als Korterlands, ontstaan doordat alles in 160 of 140 tekens gezegd moet worden. Ik heb onderzocht hoe dat gebeurt. Mijn stelling is dat die verkortingen op een systeem zijn gebaseerd. Het is creatief omgaan met taal, waarbij als vanzelf regels ontstaan. Het gaat er niet om of het taalkundig correct is, maar dat er allerlei variëteiten worden gecreëerd. Dat houdt een taal levend."
Leidt het niet tot een verkeerd gebruik van het Nederlands als je het nodig hebt, zoals in een sollicitatiebrief? "Dat is een veronderstelling. Je ziet vaak dat mensen dat goed kunnen scheiden. Wie thuis Limburgs praat, beheerst het Nederlands meestal toch erg goed. Er bestaat ook onderzoek waaruit blijkt dat mensen die twee talen goed beheersen, makkelijker een derde verwerven. Er is dus meer dan één taal."
"Overigens ben ik persoonlijk van mening dat alle taalregels beter afgeschaft kunnen worden. Is het noodzakelijk om hele generaties te laten lijden onder iets wat eind achttiende-, begin negentiende eeuw door wat oudere heren is bedacht? Ik heb daar mijn reserves bij."
U wilt af van de dogma's. "Taal is een levend organisme. Als wetenschapper is het fascinerend om te zien hoe dat zich ontwikkelt. Als je zegt 'zo moet het en niet anders', dan is het alleen maar saai. Dat vinden leerlingen ook. Door ze met sms, Twitter en Wordfeud te laten werken ontstaat er fascinatie. En als ze de regels van het Korterlands doorzien, dan komt het spellen bij een sollicitatiebrief vanzelf wel."

Bron: De Stentor

'Als basiskennis ontbreekt, is de Nederlandse taal moeilijk'

2012-02-20T09:00:00.000+01:00

De diploma's voor de opleiding VVE (Voor- en Vroegschoolse Educatie) werden donderdagavond in Weesp uitgereikt aan negen pedagogisch medewerkers: acht pedagogische medewerksters van kinderopvang De Boerderij & Bergertjes en één van Kind en Ko.

Willy Verweij van De Boerderij licht toe wat het VVE-diploma inhoudt en waarom het zo belangrijk is voor de pedagogisch medewerksters en vooral wat het voor de kinderen betekent. 'Het VVE is ontstaan in de grote steden. Onderzoek heeft aangetoond dat veel jongeren daar de aansluiting in het onderwijs missen. Met name omdat er bij die jongeren een achterstand in de Nederlandse taal is. Als die basiskennis ontbreekt, wordt het voor leerlingen bij veel vakken moeilijk want je hebt overal taal bij nodig, denk aan het lezen van sommen en het maken van opdrachten.' Verweij vertelt dat men heeft ontdekt dat het met betrekking tot die taalontwikkeling belangrijk is om daar al op heel jonge leeftijd mee te beginnen. 'Bij kinderen in de leeftijd van twee tot zes jaar vindt de taalontwikkeling in sterke mate plaats. Als je de problemen al op die leeftijd aanpakt, boek je meer succes dan op de leeftijd van bijvoorbeeld zes of zeven jaar. Daarom is het educatieprogramma voor deze jonge kinderen ontwikkeld. 'We spreken ook wel van een doorgaande leerlijn naar de basisschool, waar de onderwijzers in de leeftijd van vier tot zes jaar werken. Voor de pedagogisch medewerksters van kinderdagverblijven of peuteropvang geldt dat zij een opleiding moeten volgen want als we volgens het VVE met de kinderen gaan werken, zal het ministerie van Onderwijs ook inspecties uitvoeren.'

Sesamstraat
Verweij vindt het werken met VVE een verrijking van het vak van pedagogisch medewerksters. 'Het brengt een verdieping aan en het is bijzonder om te zien dat je met de methode op een spelende manier veel kunt leren aan deze jonge kinderen. Bijvoorbeeld hoe ze bepaalde lidwoorden moeten gebruiken. De methode werkt met een pop, die zich steeds weer inleeft in een andere situatie. Je kunt het een beetje vergelijken met Sesamstraat. 'Sesamstraat geeft veiligheid in een huiselijke sfeer met regelmatig herhalingen. Door het veilige en speelse effect onthouden de jonge kinderen het programma, dus ook de leerstof, beter.'

Dit ben ik'Je werkt een paar weken lang aan een bepaald onderwerp, zoals 'Dit ben ik'. Daarbij kun je denken aan de onderdelen van het lichaam, waarbij de woorden goed moeten worden gebruikt en toegepast. Maar ook familie, wat iemand aantrekt en waar iemand van houdt, kun je behandelen.' Ouders van kinderen, waarbij op het consultatiebureau al een taalachterstand wordt geconstateerd, komen in aanmerking voor een tegemoetkoming van de gemeente. Het VVE-programma is eigenlijk bedoeld voor kinderen met een taalachterstand, 'maar we gebruiken het voor al onze kinderen en dan zie je dat ze veel van elkaar leren'. 'Kinderen worden steeds vroeger geconfronteerd met nieuwe talen, zoals bijvoorbeeld sms-taal. Daarbij schrijven ze woorden op een andere manier. Als ze de Nederlandse taal goed geleerd hebben, zullen die 'nieuwe talen' ernaast geen probleem zijn.' Verweij is erg enthousiast over het gebruik van VVE bij de kinderen van de groepen van De Boerderij & de Bergertjes. 'Je kunt er zoveel leuke dingen mee doen, allerlei taalspelletjes met de kinderen spelen. Je kunt individuele- en groepsmomenten creëren.' Verweij waarschuwt wel voor overstimulatie. 'Want dat risico zit er in en dan pikt een kind het niet meer op. Daarom is het zo belangrijk dat onze mensen geschoold zijn en weten hoe ze het moeten toepassen.'

bron: Vecht-Journaal

Letland verwerpt Russisch als tweede taal

2012-02-20T08:30:00.000+01:00

Riga, 14 februari.
"Breng een blanco stem uit", een affiche waarin
wordt opgeroepen tot een blanco stem bij het referendum
van 18 februari, zodat het Lets de enige officiële taal blijft.

Activisten die Russisch officieel als tweede taal van Letland wilden invoeren, hebben zaterdag een verpletterende nederlaag geleden bij een referendum. Volgens een voorlopige uitslag heeft circa 75 procent van de kiezers tegen het idee gestemd, aldus de kiescommissie.
Het referendum was een initiatief van de Russische minderheid in het voormalige Sovjetland. De etnische Russen vormen circa 27 procent van de bevolking van circa 2 miljoen. De Letse taal wordt door de meeste Letten echter gekoesterd als een symbool van vrijheid na de Russische dominantie in het Sovjettijdperk.
Organisator Vladimir Linderman erkende de nederlaag in de volksraadpleging. Hij toonde zich echter tevreden met de hoge opkomst van 70 procent. Doel van zijn initiatief was volgens hem om een dialoog te beginnen en dat was gelukt, zei hij op televisie. „Het referendum is niet het einde, maar het begin.”
Rusland was minder positief. Volgens Moskou mochten 319.000 etnische Russen niet stemmen, ook al wonen ze soms al hun hele leven in Letland. „De uitslag van dit referendum geeft de nationale gevoelens totaal niet weer”, verklaarde het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken daarom.
Als de Letten hadden ingestemd met de actie was het Russisch de 24e officiële taal in de Europese Unie geworden.

Engelse les aan kleuters tast niveau Nederlands niet aan

2012-02-17T09:00:00.000+01:00

Vier- en vijfjarigen zijn prima in staat om Engels te leren. Dat blijkt uit een onderzoek naar de effectiviteit van vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto), Engels op de basisschool en de invloed daarvan op de Nederlandse taalvaardigheid van leerlingen. Uit het onderzoek dat op verzoek van minister Marja van Bijsterveldt eind 2009 is gestart, blijkt dat leerlingen een hoger niveau voor Engels bereiken en het Nederlands op peil blijft.
De universiteiten van Groningen en Utrecht voeren dit onderzoeksproject ‘the Foreign Languages in Primary school Project’ (FLiPP) gezamenlijk uit, in samenwerking met het Europees Platform - internationaliseren in onderwijs.

Volgens de eerste resultaten van het onderzoek, waarvan de eindresultaten eind 2012 worden opgeleverd, leiden de lessen Engels vanaf groep 1 logischerwijs tot een hoger niveau Engels dan bij kinderen die geen Engels krijgen. Zowel de leerlingen die Engelse lessen volgen, als de leerlingen die geen Engels krijgen, presteren voor de Nederlandse woordenschat conform de leeftijdsnormen. De resultaten zijn tot stand gekomen door zowel de vorderingen van de kleuters met Engels te meten als de Nederlandse taalvaardigheid. De onderzoekers hebben hiervoor een aantal testen afgenomen, waarbij de taalvaardigheid van de kinderen op een speelse manier gemeten werd.
Onlangs heeft minister Marja van Bijsterveldt aangegeven vvto een warm hart toe te dragen: “Met vroeg vreemdetalenonderwijs investeren we in de toekomst van de huidige generatie leerlingen; een toekomst die meer en meer internationaal georiënteerd zal zijn.” Zij heeft de Tweede Kamer beloofd om eind 2012 met een plan van aanpak te komen. Dit plan van aanpak is onder andere van belang voor de aansluiting op het voortgezet onderwijs.
Dankzij vvto verlaten tienduizenden leerlingen met een flinke Engelse taalvaardigheid en internationaal bewustzijn de basisschool. Door de sterke groei in het aantal scholen dat al vanaf de kleutergroepen Engels aanbiedt (van 37 scholen in 2004 naar ruim 500 in 2012), is het noodzakelijk dat het voortgezet onderwijs hierop inspringt. Op de pabo dient men ook extra aandacht te besteden aan vvto Engels en de bijbehorende vakdidactiek. Want alleen op deze manier komt men op een verantwoorde manier tegemoet aan de veelgehoorde vraag: “Juf, wanneer gaan we weer Engels doen?”

Bron: Europees platform

Braille onder druk door smartphones

2012-02-16T11:00:00.000+01:00

Blinden staan steeds meer technologische hulpmiddelen ter beschikking, zoals voorleessoftware. Daardoor zijn er steeds minder toepassingen voor braille, en neemt de kennis van dit schrift af. Volgens tellingen zou nog slecht 1 op de 10 blinden het braille machtig zijn. De Amerikaanse blindenfederatie wil het braille nu weer gaan bevorderen, omdat kennis van braille te nuttig is om te laten versloffen.

Bron: NPR (u kunt de volledige tekst daar ook beluisteren - 04'05").

Pezerikkengat, dweilen en alaaf: carnavalslexicon

2012-02-16T09:00:00.000+01:00

Carnavalsembleem van
de wijk Giegeldonk

Carnaval is een gevoel. En dat gevoel moet je in sommige gevallen even aanwakkeren voordat het feest begint. Dat doen ze op bijna alle scholen in Breda, met een heus lespakket. Zo komen kinderen alvast in de carnavalsstemming én leren ze ondertussen iets bij over de geschiedenis van het volksfeest.

De lessen begonnen heel klein, maar er was zoveel vraag naar dat er inmiddels dus een lespakket is. Kinderen krijgen les in taalbegrip, rekenen, aardrijkskunde, geschiedenis, drama en constructie van een praalwagen. Gedurende drie weken krijgen ze dagelijks een paar uurtjes les op de 'carnaval-manier'.

Laten we van de gelegenheid gebruik maken om ook even wat zaken op een rijtje te zetten. Zo weten we dat beneden de rivieren carnaval groots gevierd wordt, maar dat gebeurt niet overal hetzelfde. Je hebt twee soorten: Rijnlands carnaval en Bourgondisch carnaval. In Limburg komt vooral het Rijnlands carnaval voor en in Brabant het Bourgondisch carnaval. Hierbij was de insteek vooral een eetfestijn waarbij je elkaar belachelijk maakte.
En dan zijn er ook een hoop termen die je rond deze tijd om de oren vliegen. Wij vroegen Dirk Naaijkens, die afgelopen jaar prins was van het Pezerikkengat (Hilvarenbeek), naar zijn vaktermen van carnaval:

Carnaval (ook Vastelaovend) - een van oorsprong katholiek feest gedurende drie dagen voor Aswoensdag.
11 november - de traditionele start van het carnavalsseizoen. Op 11/11 wordt ook vaak de nieuwe Prins bekendgemaakt.
Prins Carnaval - de persoon om wie het allemaal draait. Meestal een bekende uit het dorp of de stad die met de Raad van XI tijdens de carnavalsdagen heerst over zijn woonplaats.
Raad van XI - Elf is het getal van de zotten. De Prins laat zich dan ook bijstaan door een club van elf mannen.
Proclamatie - het credo van de Prins, bestaand uit 11 spreuken die de Prins hanteert tijdens zijn Prinsschap. Het zijn de (on)geschreven wetten van de Prins.
Alaaf - een kreet die vaak gebruikt wordt door de Raad van XI. De oorsprong hiervan is niet helemaal duidelijk; het zou een verbastering zijn van 'elf'.
Steek - het symbool voor de zotheid, vaak gedragen door de Prins en zijn gevolg.
Dweilen - kroegentocht van gelegenheidsorkest waarbij zowel op straat als in de kroeg feestgevierd wordt.
6/8ste maat - de traditionele carnavalsmuziek is geschreven in 6/8ste maat. Daar kan je goed op hossen, feesten en de polonaise lopen. Helaas is de 6/8ste maat verdrongen door après-ski muziek die veel commerciëler is en beter verkoopt. André van Duin, De Deurzakkers, De Havenzangers en De Twee Pinten brachten carnavalsmuziek uit op 6/8e maat.
Tonpraten (Buutrednen - Zeveren - Kletsen) - tijdens het carnavalsseizoen worden vaak tonpraatavonden gehouden. Een tonprater kruipt als typetje in de ton en stelt op humoristische wijze het lokale wel en wee aan de kaak. In Brabant en Limburg bestaan hier ook kampioenschappen in.
Aswoensdag - dat is de woensdag na carnaval. Wereldwijd gaan katholieken naar de kerk om daar een askruisje te halen. De pastoor brengt met as een kruisje aan op het voorhoofd van de gelovige. Daarbij zegt de pastoor of priester: "Gedenk mens dat ge stof zijt en tot stof zult wederkeren". De stoffelijkheid van het aardse bestaan wordt hiermee benadrukt. Het is ook het begin van de vastenperiode.

En een pezerik? Dat is de blaas van een varken.

Bron: NOS

Nederlands verplicht, ook in de pauze

2012-02-15T09:00:00.000+01:00

Sint-Pieterscollege in Jette

Het Sint-Pieterscollege in het Belgische Jette wil het Nederlands stimuleren door de leerlingen verplicht Nederlands te laten spreken tijdens de pauzes. Een Franstalige ouder is geschokt door de maatregel, maar de directie van de school verdedigt de keuze.
De Nederlandstalige basisschool wil het gebruik van het Nederlands stimuleren, ook op de speelplaats. 'Als een kind Frans spreekt, zal hij een taalbon krijgen. Als het kind drie taalbonnen ontvangt tussen de krokus- en paasvakantie, moet het na de lessen een taalstudie bijwonen,' stelt de school volgens de Franstalige krant La Capitale.
Ongenoegen
Maar een vader is het niet eens met de maatregel van de school en uit zijn ongenoegen. 'De maatregel is op taalkundig vlak gemeen en heeft alleen invloed op de Franssprekende jongeren', aldus een geïrriteerde vader in de krant. 'De beslissing van de school is gevaarlijk voor de ontwikkeling van de kinderen.'
Bij 40 procent van de leerlingen van de school is Nederlands niet de moedertaal. Het is dan ook te begrijpen dat ze tijdens de pauze zich willen ontspannen en hun eigen moedertaal spreken, schrijft La Capitale.
'Niet waar', zegt directrice Veronique Vanhercke. 'We voelen dat veel kinderen het Nederlands niet beheersen en ze voelen dat zelf ook aan. Momenteel worden ze niet terechtgewezen als ze Frans spreken dus we willen de leerlingen helpen. De leerlingen zijn zelfs vragende partij. Je moet het zo zien: ze krijgen gedurende twee uur een gratis taalbad. We doen het voor de kinderen en vooral voor diegenen die niet de gave hebben om snel Nederlands te leren.' In een brief aan de ouders staat, 'We willen dat de leerlingen zelf de nood ontdekken om het Nederlands als voertaal te gebruiken.'

Inspanningen
'Bij de inschrijving hebben de ouders toegezegd dat ze de inspanningen van hun kinderen om Nederlands te leren zouden ondersteunen', aldus de directrice die erop wijst dat zo een engagementsverklaring bestaat in alle Nederlandstalige scholen, opgelegd door de overheid. 'Jullie hebben gekozen voor een Nederlandstalige school. Voor kinderen die thuis een andere taal spreken is dit geen gemakkelijke weg', leest de brief.
'We hebben de brief die we rondgestuurd hebben met deze maatregelen besproken met het oudercomité. Negentig procent daarvan is Franstalig, maar toch werd die brief goedgekeurd.'
De brief roept ouders ook op hun kinderen thuis te laten kijken naar Nederlandstalige televisie en ze te laten deelnemen aan Nederlandstalige activiteiten.

Bron: De Standaard

De taal van de klant spreken

2012-02-14T11:00:00.000+01:00

De regionale radiospots van RegioBank zijn voortaan ook in het Fries, Gronings, Drents, Twents, Achterhoeks, Limburgs, Brabants en Zeeuws te beluisteren. Hiermee wil de RegioBank haar positie als bank in de buurt over het voetlicht brengen.
"De vertaling naar acht verschillende regio's sluit aan bij de positie van de RegioBank", zegt Hans van den Bor, directeur van RegioBank. "Wij zijn een bank voor de regio, een nuchtere buurtbank. Onze adviseurs spreken letterlijk en figuurlijk de taal van hun klanten, vaak ook in het lokale of regionale dialect. De adviseurs weten wat er speelt in de streek en weten wat de gewoonten zijn. Met acht regionale versies van onze landelijke nieuwe radiospots willen we die positie benadrukken", aldus Van den Bor.

Bron: Assurantiemagazine

Retroschelden: lekker ouderwetsch ruziën

2012-02-14T09:00:00.000+01:00

Misschien is Valentijnsdag niet de meeste geschikte dag om over dit onderwerp te schrijven, maar het trekt juist vandaag wel de aandacht.

De 19-jarige Wessel Bottenberg uit Eibergen gaat ’de strijd aan met de verarming van onze taal’ via de website www.hetnieuwevloeken.nl. Hij hoopt mensen aan te zetten tot creatiever taalgebruik. ,Vroeger hoorde je nog weleens woorden als bengel, apenkop, doerak en duivelsjong. Weliswaar scheldwoorden, maar in de meeste gevallen nog met een grappige ondertoon. De scheldwoorden van nu zijn veelal grof, roepen agressie op en voegen weinig toe aan onze taal.’

Vloek- en scheldwoorden uit de oude doos wordt nieuw leven ingeblazen. Van aap tot zultkop, het staat allemaal netjes gealfabetiseerd. Je kunt de woorden zelfs downloaden en printen. Handig om ze bij je te hebben als je in een bepaalde situatie even verlegen zit om een pakkende term.
Want in plaats van tegen de nog even snel doorrijdende automobilist ’***’ te roepen, kun je ook ’bal gehakt’, ’begonia’ of ’lomperd’ gebruiken.
En mis je tussen die ruim 360 nu geregistreerde woorden of uitdrukkingen nog bepaalde scheld- of vloekwoorden die je je opa vroeger hoorde gebruiken en die te leuk is om te ontbreken in de lijst? Dan kun je hem insturen via de site.
En natuurlijk weten ook wij dat schelden eigenlijk niet hoort, maar soms wil je even wat frustratie kwijt en dat kan beter met deze retroscheldwoorden, toch?

Verbeter de (koppige) spellingcorrectie van je iPhone

2012-02-13T09:00:00.000+01:00

Handig hoor, die automatische spellingcontrole op je iPhone. Tot je weer eens op een (correct) woord stuit dat tot vervelens toe ‘verbeterd’ wordt. Hoe kan je je telefoon zo’n woord voor eens en altijd aanleren?
De kemels van Apples spellingcorrectie leverden al minstens twee websites op die vol staan met grappige en gênante voorbeelden: DamnYouAutoCorrect.com en – leuk bedacht – Autocorruptie.nl. Zeer geestig om te lezen, maar zelf wil je dit soort uitglijders ongetwijfeld liever vermijden. Laat de spellingcorrectie zien wie de baas is.
De snelste manier om je iPhone een nieuw woord aan te leren, is door het woord minstens driemaal na elkaar stug in te voeren. De eerste twee keer zal de telefoon het woord nog willen vervangen door iets anders, maar als je die suggesties gewoon negeert geeft de spellingcontrole zich bij het derde woord gewonnen.
Het nadeel van deze truc is dat hij alleen werkt in de app die je op dat moment gebruikt. Is dat je mailprogramma, dan zal het woord in je sms- en notitie-app nog altijd verkeerd worden gecorrigeerd.
Je kan daar een mouw aan passen door het woord op ‘systeemniveau’ toe te voegen aan de trefwoordendatabase van de iPhone. Ga hiervoor naarInstellingen, Algemeen, Toetsenbord en klik op Nieuw trefwoord. Deze functie is eigenlijk bedoeld om aan de hand van een bepaald trefwoord of een afkorting een volledige zin te typen. Zo kan je met ‘mvg’ bijvoorbeeld vliegensvlug ‘Met vriendelijke groeten’ vormen.
De functie leent zich echter ook om nieuwe woorden toe te voegen. In dat geval vul je bij Zin en Trefwoord gewoon twee keer hetzelfde in.

Bron: De Standaard.be

Siri spreekt vanaf maart Chinees, Japans en Russisch

2012-02-10T12:00:00.000+01:00

Siri op de iPhone 4S begrijpt je alleen wanneer je Engels, Frans of Duits spreekt. De virtuele assistent bevindt zich nog in een bètafase, waardoor nog niet alle geplande talen zijn geïmplementeerd. Volgens geruchten op de Chinese tech-siteDoNews maakt Apple binnenkort voortgang met het toevoegen van talen: vanaf maart zou Siri Chinees, Japans en Russisch spreken.

DoNews baseert zich op een bron die dit heeft gehoord van een Apple engineer die aan Siri werkt. Hoe betrouwbaar het gerucht uiteindelijk is. moet nog blijken.
Volgens geruchten eerder deze week verschijnt iOS 5.1 ook ergens in maart. Het lijkt daarom waarschijnlijk dat deze nieuwe talen in deze software-update worden geïntroduceerd, mocht het gerucht kloppen.
De drie nieuwe talen zullen weinig voor Nederland betekenen: wij wachten immers nog steeds op de ondersteuning van de Nederlandse taal. Het gerucht geeft wel duidelijkheid over de snelheid waarop Apple nieuwe talen toevoegt aan Siri. Ondersteunt Siri vanaf maart nieuwe talen, dan is dit een kleine vijf maanden nadat de dienst met de iPhone 4S debuteerde.

Meisje spreekt 4 vreemde talen na ongeluk

2012-02-10T11:00:00.000+01:00

De 17-jarige Noraini Ismail uit Besut heeft vorige maand een ernstig ongeluk gehad. Sindsdien praat het Maleisische meisje maar liefst vier vreemde talen. Het tienermeisje spreekt nu een mengeling van zowel Chinees, Japans en Koreaans als Indonesisch.
Noraini zat in januari bij haar broer achterop de motor toen deze bovenop een vrachtwagen botste. Zij werd hierop naar een ziekenhuis in Kubang Kerian overgebracht, alwaar zij maar liefst 11 uur buiten bewustzijn was. Ook werden in haar hersenen bloedproppen aangetroffen, die bij een tweede scan bleken te zijn verdwenen.
Desondanks verslechterde de toestand van Noraini en kon ze niet praten. Toch werd ze enige tijd later uit het ziekenhuis ontslagen. Niet lang daarna begon ze in haar vreemde taal te praten.
Het tienermeisje zegt zich vreemd te voelen als ze in de 'andere taal' praat die ze zelf niet begrijpt. Volgens haar moeder ziet zij er goed uit en eet ze inmiddels ook weer goed. Wel klaagt Noraini over ernstige hoofdpijn 's nachts.

Bron: Asia One

Promotour voor Duitse taal op middelbaren scholen

2012-02-10T10:00:00.000+01:00

De Actiegroep Duits gaf afgelopen maandagmiddag in Nieuwegein het startsein voor een promotietournee langs middelbare scholen.
Doel is scholieren te bewegen zich in de Duitse taal te bekwamen, belangrijk voor het in stand houden van onze bloeiende handelsrelatie met de Oosterburen.
Door onder meer de inzet van twee knaloranje BMW’s hoopt de Actiegroep Duits scholieren de komende maanden te bewegen deze taal op te nemen in het examenpakket.

De promotour (‘Mach mit!’) mondt op 19 april uit in de Dag van de Duitse Taal. In de tussentijd hoopt de Actiegroep Duits dat scholierende taal zullen omarmen. In de actiegroep zijn bedrijven als ING en BMW, de Nederland-Duitse Handelskamer en cultuurinstellingen als het Goethe Instituut en het Duitsland Instituut in Amsterdam verenigd.

Belangstelling
De campagne is een gevolg van de sterk verminderde belangstelling van scholieren voor het Duitse. Driekwart van de scholieren in de onderbouw en tweederde van de leerlingen in de bovenbouw zegt blijkens onderzoek ‘niets’ met Duitsland of de Duitse taal te hebben. Het vak wordt zelden opgenomen in het examenpakket.

Lofprijs voor Finkers

2012-02-10T09:00:00.000+01:00

Cabaretier Herman Finkers heeft de Lofprijs der Nederlandse Taal 2011 gewonnen. Dat heeft de stichting Nederlands vandaag bekendgemaakt. De Twentse cabaretier heeft een hekel aan de gewoonte van veel Nederlanders om Engelse woorden te gebruiken. De 'verziellozing' van de Nederlandse taal noemde hij dat in de documentaire Liever dan Geluk. In het Glazen Huis ten behoeve van de 3FM-actie Serious Request maakte Finkers zich ook sterk voor de Nederlandse taal.

Zo vroeg hij de dj's om elk Engels woord dat ze dreigden te zeggen te vervangen door een Duits woord. Dus niet The Voice of Holland, maar Die Stimme von Holland en niet Proud to be a Tukker, maar Stolz das ich ein Tukker bin. Dan zie je, volgens Finkers, hoe belachelijk dat is. De documentaire Liever dan Geluk dateert van 2010, maar werd eind vorig jaar opnieuw uitgezonden.
Eerdere winnaars van de Lofprijs der Nederlandse Taal waren onder andere de dichter Gerrit Komrij en historicus Thomas von der Dunk. De stichting Nederlands zet zich in voor het behoud en versterking van de Nederlandse taal.

Elfstedenkoorts geeft impuls aan Friese taal

2012-02-09T09:00:00.000+01:00

De massale belangstelling voor de Elfstedentocht betekent een stevige impuls voor de Friese taal.

Het ijs en de tocht - de Âlvestêdetocht - zijn prachtige vehikels om het Fries onder de Hollanders te verspreiden .Elke Elfstedentocht is het raak. Dan is er weer een nieuwe voorzitter die de Hollanders verrast met een Friese spreuk of aansporing. 'It giet oan!' is zo’n uitspraak die iedereen in Nederland wel kent.
De term is afkomstig uit het kaatsen en werd in 1997 door de toenmalige Elfstedenvoorzitter Henk Kroes gebruikt om de laatste Tocht der Tochten af te kondigen. Letterlijk betekent ‘It giet oan!’ simpelweg de partij begint.

It sil heveNet als 'It sil heve' ('Het gaat gebeuren') uit 1986 wordt een eventuele aankondiging van de zestiende Elfstedentocht door de nieuwe voorzitter Wiebe Wieling straks ook opgenomen in het collectieve geheugen van Friezen én Nederlanders.
Zelfs de Dokkumer Vlaggencentrale ontketende de afgelopen dagen een lesje Fries voor dummies. Boven de finishlijn op de Bonkevaart werd een spandoek opgehangen met de tekst: 'Set it troch?' - ('Gaat het door?'). Zo leren de Hollanders er stilletjes aan toch weer een paar woorden Fries bij.

Klunen
Van alle mooie en soms onuitsprekelijke Friese woorden is er slechts ééntje doorgedrongen tot de woordenlijst der Nederlandse taal, merkt de Friese sjoernalist en taalpurist Eelke Lok op. Volgens de verslaggever en presentator van Omrop Fryslân is het woord klunen - lopen op schaatsen - het enige woordje dat officieel het Nederlands heeft verrijkt. Klunen is een typische Friese schaatsterm. Op plaatsen op de schaatsroute waar het ijs te slecht is, moeten de deelnemers van het ijs af en op stro of tapijt een deel van het parcours afleggen.
Klunen is de kampioen van het schaatsalfabet. Voor het overige negeert Nederland de eigenheid van de Friese taal, meent Lok. De Friezen houden volgens Lok vast aan hun eigen taal en identiteit, al is de jeugd wat minder strikt in de leer. ''Omrop Fryslân is sinds jaar en dag de regionale omroep met de grootste luister- en kijkdichtheid", aldus Lok.

Drietalig gezin

2012-02-08T11:00:00.000+01:00

Katja Bobyleva is een Russische. Haar vriend Sylvain Kragbe komt uit Ivoorkust. Zij spreekt Russisch met de kinderen, hij Frans. De kinderen spreken onderling Nederlands.
Hoe gaat dat? Bekijk het zelf in onderstaand filmpje.

Dit filmpje is gemaakt in het kader van het jaarthema 2011 'Nederlands, taal tussen andere talen'.

Donald Duck in het Fries

2012-02-08T09:00:00.000+01:00

Donald Duck heeft de smaak te pakken: na het Nederlandstalige Fryslânnummer komt er een eenmalige Friestalige Donald Duck.
Het Friestalige nummer van het stripblad verschijnt half april, in een oplage van dertigduizend stuks. De speciale uitgave gaat niet naar de vaste abonnees maar wordt via boekhandels en andere winkels los verkocht, voor €2,95. Er staan negen verhalen in, die door Anne Tjerk Popkema in het Fries zijn vertaald.

Pijnlijk: taalfouten in taalbrief Onderwijsminister

2012-02-07T10:00:00.000+01:00

Marja van Bijsterveldt-Vliegenthart bepleit een hoger taalniveau in een brief vol taal- en tikfouten.
Thei Kockelkoren, schooldecaan in Venlo, schreef aan de Volkskrant afgelopen week deze ingezonden brief:
“Op 14 januari 2012 schrijft Margreet Vermeulen in de Volkskrant dat “Taalfouten afbreuk doen aan het kwaliteitsimago van een krant”. Gelukkig beseft de redactie van een krant dit nog wel. Wie hier geen last van heeft, is de minister van Onderwijs mevrouw van Bijsterveldt- Vliegenthart. Op 3 november 2011 verstuurt zij een brief naar alle scholen voor voortgezet onderwijs over de aanpassingen in de examinering in het voortgezet onderwijs.
In deze brief gaat het vooral over ”het versterken van de basiskennis- en vaardigheden van leerlingen”. De minister wil “dat leerlingen over voldoende taal-en rekenvaardigheden beschikken”.
Op 3 december 2011 zegt Job Slok, persvoorlichter van het ministerie van mevrouw van Bijsterveldt in de Volkskrant:
“Ambtenaren op het ministerie van Onderwijs kunnen zich geen spelfouten veroorloven. Voordat er een stuk de deur uitgaat, hebben er verschillende mensen naar gekeken. Minister Marja van Bijsterveldt en staatssecretaris Halbe Zijlstra lezen alle stukken na waar hun handtekening onder staat. Toch glipt er heel af en toe wel eens een foutje doorheen, tot schaamte van betrokkenen”.

Na het lezen van de brief van 3 november met daaronder de handtekening van de minister van Onderwijs, kan de conclusie dan ook slechts zijn: Op 3 november heeft de minister de scholen geen brief maar een taaltoets gestuurd met als opdracht: ” Zoek de 10 grootste taalfouten”.
Omdat blijkbaar het Groot Woordenboek en Van Dales spellingcontrole op de computers van het ministerie niet voldoende zijn, staan hieronder enkele voorbeelden van fouten in deze brief:

“beiden” als verwijzing naar een meervoud dat betrekking heeft op zaken;
“…de aanscherping…….worden ingevoerd”;
“Het onafgeronde gemiddelde moet tenminste 5,5 te zijn”;
“…moeten leerlingen 2013-14…….”;
“.…een vijf scoren op de rekentoets”;
“Nederlands val dan onder de kernvakregel”.

Vervolgens worden er ook nog enkele komma’s niet geplaatst, wordt een zin afgesloten zonder punt en wordt een andere zin afgesloten met een komma.

Ik raad de minister aan om de aanbevelingen die in de Volkskrant van 3 december en 14 januari staan maar eens goed met haar ambtenaren te lezen.

“Voor zwakke broeders is er een cursus”.
“Wie tekort schiet moet naar een bijspijkercursus”.
“Wie niet zuiver schrijft, wekt de indruk ook niet zuiver te kunnen denken”.

Bron: Joop.nl

Tweetaligheid is hot

2012-02-07T09:00:00.000+01:00

Door mondialisering en internationale relaties komt meertaligheid in gezinssituaties steeds vaker voor. Maar er leven nogal wat misverstanden over meertaligheid en de manier waarop kinderen een taal -of meerdere talen- leren. Een groep Utrechtse taalkundigen probeert via een nieuwe site Tweetaligopgroeien.org enige duidelijkheid te verschaffen.
Het academiezaaltje dat de onderzoekers van het Utrecht Institute of Linguistics hebben gereserveerd voor de 'workshop over tweetaligheid en tweetalig opvoeden' is te klein. Het aantal aanmeldingen is namelijk veel groter dan het aantal zitplaatsen.
Onderzoeksassistent Dafne van Leeuwen: 'We hebben een lange wachtlijst. Tweetaligheid groeit in Nederland en het wordt daardoor een normaal gespreksonderwerp. Ook zoekt de wetenschap meer toenadering tot de praktijk. Tweetalige families weten dat.'

Moeiteloos switchenTweetalig? Naar de workshop komt ook een vrouw die als kind opgroeide in een omgeving waar onder andere Kantonees, Maleis en Engels werd gesproken en die op latere leeftijd Japans en Nederlands leerde.
En een man die in India werd geboren, als kind naar Engeland verhuisde en Engels leerde en zijn moedertaal is vergeten. EenYouTubefilmpje dat wordt vertoond over een peuter die moeiteloos switcht tussen Indonesisch, Engels en Frans, levert gelach en herkenning op.
Veel aanwezigen hebben een relatie met een anderstalige partner en zijn dus bekend met het meertalig opvoeden van kinderen. Ze weten ook allemaal dat het consultatiebureau waar ouders met hun baby's naartoe gaan voor een regelmatige check, streng oordeelt over meertaligheid.
Taalkundige Sharon Unsworth spreekt dan ook gekscherend over het 'consternatiebureau', waar iets te nadrukkelijk zou worden gehamerd op het aanleren van slechts één taal aan jonge kinderen.

Vooral een probleem voor oudersUnsworth (moedertaal Engels): 'Kijk, ik ben het helemaal eens met mensen die zeggen dat je Nederlands moet leren als je in Nederland wilt functioneren. Maar dat betekent niet per se dat je die andere taal moet opgeven. Ouders die dat doen, gaan niet opeens beter Nederlands spreken met hun kinderen als zij die taal niet echt beheersen. Zij kunnen eigenlijk beter met hun kinderen in de moedertaal spreken, zodat die taal als basis kan dienen voor het Nederlands. Onderzoek toont aan dat die aanpak het beste werkt.'
Maar hoe organiseer je tweetaligheid in de dagelijkse gezinspraktijk? Kies je voor één taal die thuis gesproken wordt? Sharon Unsworth, haar Nederlandse man en hun kind spreken thuis Engels.
Maar je kunt er net zo goed voor kiezen om thuis verschillende talen te spreken. Het lijkt vooral een probleem waar ouders mee worstelen. Unsworth: 'Kinderen leren ook onderscheid te maken tussen verschillende talen in maatschappijen waar die talen door elkaar worden gesproken.'

Vroeg beginnen?In de workshop willen de taalkundigen ook enkele misverstanden uit de wereld helpen.
Misverstand 1. Het is beter om een kind zo jong mogelijk een tweede taal aan te leren.
'Klopt, het is goed om vroeg te beginnen', zegt Sharon Unsworth. 'Maar er bestaat niet zoiets als een kritieke leeftijd, bijvoorbeeld als het kind vier jaar oud is, waarna het te laat zou zijn om een tweede taal te leren.'
Ze benadrukt dat het aanleren van een tweede taal sterk afhankelijk is van het aantal uren dat een kind wordt blootgesteld aan die taal. Hoe vaker een kind een bepaalde taal hoort spreken, leest of zelf gebruikt, hoe beter het, op welke leeftijd dan ook, zich de taal eigen zal maken.
Misverstand 2: Tweetaligheid leidt tot verwarring in het arme kinderhoofd.
'Onzin', zegt linguïst Unsworth: 'Wereldwijd zijn er meer twee- of meertalige dan eentalige kinderen. Dat feit laat al zien dat je geen warhoofd wordt als je als kind twee talen leert. Een kind is eigenlijk een soort machine dat bij geboorte klaar is om taal te leren. Dat kunnen één, twee of meer talen zijn.'

Conclusie: Er is niets op tegen om je kind tweetalig op te voeden. Consequent zijn over wie welke taal spreekt, of wanneer een bepaalde taal wordt gesproken is goed voor de duidelijkheid.
Ook belangrijk is dat kinderen door lezen en luisteren genoeg in aanraking komen met de talen die later een functie voor hen kunnen vervullen. Bijvoorbeeld om met familie in het buitenland te kunnen communiceren en om met leeftijdgenoten buitenshuis te kunnen praten.

Symboolwaarde van getallen

2012-02-06T10:00:00.000+01:00

'Treinverkeer loopt in het honderd', hoorde je de afgelopen dagen geregeld.
Honderd was voor mij vroeger een getal van oneindigheid. Maar toen was ik nog kleuter. Nu weet ik wel beter. Er is meer.
Toch kan ik nog steeds duizend angsten uitstaan, zonder ze geteld te hebben.

Getallen hebben symboolwaarde. Het gaat niet om de exacte hoeveelheid, maar om de beleving. Ik kan een tekst op op de vierkante millimeter analyseren en redigeren. Letterlijk gaat het dan op de laatste punt op de laatste i. Maar u en ik weten beter.

In 2002 verscheen in het tijdschrift Raster een artikel over de symboolwaarde van getallen. De moeite waard om het tien (!) jaar later nog eens na te lezen.
.

We onderschatten wat kinderen aankunnen

2012-02-06T09:00:00.000+01:00

In de tiende nieuwjaarsuitgave van het Meertens Instituut weerlegt Leonie Cornips een groot aantal vooroordelen over meertaligheid. Het hardnekkigste vooroordeel is misschien wel dat een meertalige opvoeding nadelig is voor de verwerving van het Nederlands. Toch is er vanuit taalkundig oogpunt geen enkele reden tot zorg, aldus Cornips: "Kinderen die van begin af aan met twee talen opgroeien, kunnen ze gewoon als twee moedertalen leren spreken."
Meertaligheid is een beladen begrip. Eigenlijk maken sociolinguïsten zoals Cornips allang geen onderscheid meer tussen één- en tweetaligen. Want in feite is ieders taal doorspekt met ‘vreemde’ woorden, en zijn we dus allemaal meertalig. Taal zet je heel bewust in om je identiteit uit te drukken. Of zoals de onderzoeker het verwoordt: "Taal is een heel gevoelig middel om mensen in en uit te sluiten. Dat is ook waarom taal continu varieert en waarom ook niet iedereen hetzelfde spreekt."

Tweeslachtig
Taalvariëteiten worden om die reden maar moeilijk los gezien van bepaalde sociale groepen in de samenleving. En dat verklaart waarom de Nederlander nogal tweeslachtig is in zijn kijk op meertaligheid: "In onze samenleving wordt meertaligheid als gunstig beoordeeld als mensen Engels spreken, want dat is een hoog gewaardeerde taal. Maar als je kijkt naar zo’n gedragscode van voormalig burgemeester Opstelten: dan is het niet de bedoeling dat Marokkaans, Arabisch of Berbers in de openbare ruimte worden gesproken. Mensen worden opeens paniekerig als het gaat om talen van sprekers met een minder hoog aanzien, of mensen die als probleemmakers gezien worden."
Maar als je vanuit een puur taalkundig perspectief naar meertaligheid kijkt, dan blijkt dat een meertalige opvoeding in geen enkel opzicht nadelig is. In de taalontwikkeling doorlopen tweetalige kinderen vaak hetzelfde pad als eentalige kinderen. Cornips: "Het lijkt er zelfs op dat een meertalige opvoeding voordelen heeft. Dat zie je bij Limburgse kinderen die opgroeien met het Limburgs dialect en het Nederlands. Die zijn sneller in de verwerving van het grammaticaal geslacht – het verschil tussende- en het-woorden – omdat het Limburgs drie geslachten onderscheidt. Zo zijn er drie lidwoorden. Maar geslacht komt ook tot uitdrukking in het bezittelijk voornaamwoord. Het is mijn boeken mijne tafel. Limburgse kinderen hebben dus veel sneller in de gaten dat er zoiets is als grammaticaal geslacht. Op het moment dat zij Nederlands leren, zijn ze daar gevoeliger voor dan kinderen die geen Limburgs als moedertaal hebben."

Straattaal
Toch associëren mensen de taal van veel stadse jongeren – ook wel straattaal genoemd – vaak met incorrect taalgebruik. Deze jongeren zeggen bijvoorbeeld de meisje in plaats vanhet meisje. Maar betekent dat echt dat ze het Nederlands slecht beheersen? "Nee", legt Cornips uit: "in straataal gebruiken jongeren de lidwoorden bewust verkeerd. Een van de Rotterdamse jongeren die geïnterviewd is door mijn collega’s Margreet Dorleijn en Jacomine Nortier formuleerde het als volgt: ‘Wanneer ik het huis zeg hier in de straat met mijn vrienden, dan staat dat zó stom! Dat doe ik dus echt niet’. De taalkundige kennis van deze jongeren is dus verbluffend goed, want er wordt bewust gemanipuleerd met lidwoorden. Het is overigens gek dat er zoveel over straattaal gesproken en geschreven wordt, zonder dat we er überhaupt opnames van hebben. We zien het soms voorbij komen in het journaal of in een dictee, maar nooit zien we het in de natuurlijke setting."

Taalachterstand
Als kinderen een meertalige opvoeding krijgen, hoeven ze ook geen taalachterstand op te lopen. Onderzoek heeft uitgewezen dat een taalachterstand vooral te maken heeft met een verschil tussen schooltaal en thuistaal. "Docenten spreken vaak op een abstract niveau, over zaken die niet in het hier en nu spelen. Als je dit thuis niet aangeboden krijgt, wordt het lastig. Als ouder moet je dus een gevarieerd taalaanbod bieden: spelen, zingen, rekenen, spelletjes doen. Als dat in beide talen goed gebeurt, gaat een kind niet met een taalachterstand naar school. Als ouders denken dat kinderen maar één taal goed kunnen leren, onderschatten ze wat kinderen aankunnen."

Bron:

Leonie Cornips: Eigen en vreemd. Meertaligheid in Nederland. Meertens Instituut / Amsterdam University Press, Amsterdam 2012. Leonie Cornips is onderzoeker aan het Meertens Instituut en bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Maastricht.

TIP: Bekijk ook: http://www.meertaligheidinnederland.nl/

Boeken lezen van hoog niveau verhoogt kans op goede Cito-score

2012-02-06T08:30:00.000+01:00

Leesgedrag goede graadmeter voor eindscore Cito-toets

Het lezen van boeken houdt positief verband met scores op alle onderdelen van de Cito-toets. Ook het niveau van de gelezen boeken is van invloed op Cito-scores. Dat blijkt uit onderzoek van Denise Kortlever en Jeroen Lemmens van de Universiteit van Amsterdam (UvA). De resultaten worden binnenkort gepubliceerd in het Tijdschrift voor Communicatiewetenschap.
De UvA-wetenschappers onderzochten het verband tussen het leesgedrag en de Cito-scores van kinderen uit groep acht. Daarnaast keken ze naar de invloed van televisie, internet en games. Aanleiding was de vraag of de huidige ‘ontlezing’ leidt tot slechtere schoolprestaties. 515 kinderen en hun ouders deden mee aan het onderzoek door middel van het invullen van vragenlijsten.
Uit het onderzoek blijkt dat het lezen van boeken in de vrije tijd positief samenhangt met zowel de eindscore op de Cito-toets als de scores op de verschillende Cito-onderdelen (taal, wiskunde, studievaardigheden en wereldoriëntatie). Ook het niveau van de gelezen boeken houdt sterk verband met de Cito-scores. Hoe hoger de leeftijdsindicatie op de boeken, hoe beter de Cito-scores. Tijdsbesteding aan televisie, internet en games tonen allemaal een negatief verband met Cito-scores. Het lezen van boeken is zodoende de enige mediavorm die een positieve samenhang vertoont met Cito-scores, ook als werd gecontroleerd voor de invloed van dyslexie, opleidingsniveau van de ouders en allochtone herkomst.

Betere taalvaardigheid door vaker lezen
Het positieve verband tussen leesgedrag en Cito-scores is het gevolg van de score op het onderdeel taal. Dit betekent dat vaker lezen zorgt voor een betere taalvaardigheid (zoals gemeten in het Cito-onderdeel taal), wat vervolgens betere scores op de andere Cito-onderdelen tot gevolg heeft. De beste voorspeller voor hogere Cito-scores blijkt het frequent lezen van boeken van een hoger niveau.

Publicatiegegevens
Kortlever, D.M.J. &; Lemmens, J.S. Relaties tussen leesgedrag en Cito-scores van kinderen. Tijdschrift voor Communicatiewetenschap (40(1), 87-105

Bron: UvA

Taalfout maakt in een klap duidelijk hoe bijzonder iemand is

2012-02-03T11:00:00.000+01:00

'Ik ben een van de zeldzame mannen die niet de hele dag aan seks denkt.' De grammaticale fout in deze zin ('denkt' hoort 'denken' te zijn) wordt in 80 procent van dergelijke constructies gemaakt. Taalwetenschappers van de Radboud Universiteit hebben een verklaring, die ze zaterdag 4 februari presenteren op de jaarlijkse Taalkunde in Nederland-dag.

'Stefanie is een van de weinige studenten die wel een kamer heeft gevonden in Amsterdam.' 'Steven is een van de velen die aan dit onderzoek heeft meegedaan.' De Nijmeegse taalwetenschappers onderzochten 268 zinnen van dit type, die ze vonden op het internetforum Fok!. Ze kozen voor die bron omdat het hen ging om spontaan geschreven tekst, waar mensen niet al te lang over nadenken en waarbij geen eindredacteur is die hen verbetert. In maar liefst 80 procent van de gevallen bleken schrijvers te kiezen voor de 'foute' persoonsvorm in deze constructie. Waarom?
Bijzonder! Speciaal!'We hebben lang gezocht naar een significante factor', vertelt hoogleraar Taalwetenschap Helen de Hoop. Slechts twee factoren bleken er toe te doen: of er wel of niet een zelfstandig naamwoord staat in de eerste helft van de constructie en of de constructie een bepaald contrast oproept. Staat er 'een van de velen' in plaats van 'een van de vele deelnemers', dan kiezen schrijvers nog vaker - in 90 procent van de gevallen - voor de 'foute' persoonsvorm.
En wat dat contrast betreft: 'Het blijkt dat deze constructie vooral wordt gebruikt om duidelijk te maken dat iemand een bijzondere eigenschap heeft of iets doet wat afwijkt. Zeker, je hebt zinnen als 'Mark is een van de slachtoffers van het verkeersongeluk die nog in het ziekenhuis ligt', waarbij Mark niet anders is dan de andere slachtoffers, maar wat je vaker ziet, zijn zinnen als 'Mark is een van de weinige slachtoffers die het ziekenhuis heeft mogen verlaten'. Of: 'Ik ben een van de zeldzame mannen die niet de hele dag aan seks denkt.' Zinnen waarbij over het onderwerp van de zin - Mark, ik - wordt verteld dat daar iets speciaals mee is.'

Efficiënte keuzeEn omdat het onderwerp dat zo bijzonder is enkelvoud is, kiezen schrijvers als vanzelf voor een persoonsvorm in enkelvoud in de bijzin die volgt - ook al is dat verkeerd. Een keuze op semantische, betekenisinhoudelijke grond dus - niet op grammaticale. 'Het is efficiënt om die keuze te maken, want zo druk je in één klap uit dat er iets bijzonders aan de hand is met het onderwerp van de zin. Te verwachten valt dan ook dat het gebruik van deze 'verkeerde' constructie alleen maar zal toenemen en ook, dat zien we al, gebruikt zal worden in gevallen waarin het voor de betekenis niet nodig is. Net zolang tot niemand meer weet wat ook alweer de norm was.'

Franse taal steeds interessanter voor Europese instellingen

2012-02-03T09:00:00.000+01:00

Hoewel het Engels binnen de Europese instellingen de dominante werktaal blijft, begint de vraag naar Franse lessen bij het personeel van de Europese Unie en de geaccrediteerde ambassadeurs en journalisten toe te nemen. Dat heeft Thierry Lagnau, directeur van de Alliance Française Bruxelles-Europe, in een interview met het webmagazine Euractiv.com gezegd. Toch geeft Lagnau toe dat het Engels zich langzaamaan ontwikkeld heeft als de dagelijkse taal bij de Europese instellingen en mag er volgens hem niet verwacht worden dat deze trend kan worden omgekeerd.

"Er is al tien jaar een constante groei van de interesse in de Franse taal merkbaar," voert Thierry Lagnau aan. "Inmiddels zijn bijna vijfduizend cursisten ingeschreven voor de Franse lessen van de Alliance Française in Brussel. Tien jaar geleden werden slechts tweeduizend cursisten bereikt." Euractiv noemt deze evolutie opmerkelijk, aangezien het gebruik van de Franse taal bij het personeel van de Europese Unie is afgenomen en de meeste interne documenten van de Europese Commissie in het Engels worden opgesteld.

De Europese Unie telt inmiddels drieëntwintig officiële talen en het Frans heeft zijn initiële suprematie aan het Engels moeten afstaan. Het lijkt dan ook een paradox dat de interesse in de Franse taal blijft toenemen, maar Lagnau merkt op dat er ook binnen de Europese instellingen nog een aantal Franstalige bastions kunnen worden opgemerkt, zoals het directoraat landbouw. Bovendien is het Frans volgens hem nog altijd een belangrijk werkinstrument en kan een gebrek aan kennis van de taal op Europees niveau als een belangrijke handicap worden bestempeld.

Bron: Express.be

Driejarige Lily krijgt haar giraffebrood

2012-02-02T14:41:00.000+01:00

Het resultaat na Lily's initiatief:
kersvers giraffebrood

De inmiddels bijna vier jaar oude Lily uit Groot-Brittannië heeft het tijgerbrood in de Britse supermarktketen Sainsbury’s weten om te toveren in giraffebrood.

Het bedrijf zwichtte voor het charmante idee van de gevatte jongedame dat ze in haar brief met Sainsbury’s deelde.
Klanten van het supermarktconcern, en anderen die zich betrokken voelden beaamden massaal de visie van Lily dat het tijgerbrood toch echt meer weg heeft van een giraffehuid. Maar liefst 48.000 mensen deelden de brief op Facebook waarna er een eigen fanpagina is aangemaakt. Wikipedia is ook bij met de nieuwe ontwikkelingen in de tijgerbroodindustrie.
Sainsbury’s bleek na deze massale opinievorming de beroerdste niet om de naam aan te passen. In mei stuurde Lily haar vraag op in een zelfgecomposeerde brief:

Waarna Chris King van Sainsbury’s in het taalgebruik van zijn doelgroep openlijk toegaf dat ze eigenlijk wel gelijk had.

Bron: NRC Next

Spreken we straks allemaal dezelfde taal?

2012-02-02T09:00:00.000+01:00

Spreken we over honderd jaar in heel Europa dezelfde taal? Of dat dan toch in ieder geval in de steden (en gezien de leegloop van het platteland woont in 2112 waarschijnlijk bijna iedereen in de stad)? Wie boeken leest als het vorige week verschenen Ethnic styles of speaking in European Metropolitan Areas (John Benjamins, Amsterdam; redactie Friederike Kern en Margret Selting), zou weleens op dat idee kunnen komen.
In heel (Noord-)Europa ontstaan onder jongeren in de steden nieuwe 'dialecten' van het soort dat in Nederland wel 'straattaal' wordt genoemd. Die nieuwe talen hebben opvallend veel met elkaar gemeen.
Dat begint al met de namen. In Duitsland wordt het wel 'Kiezdeutsch' genoemd (Kiez is de naam van een stadswijk of in nog nauwkeuriger Nederlands een hood), in Zweden Rinkeby-svenska, naar een wijk waar veel allochtonen wonen, en in Noorwegen kebab-norsk. Dat zijn allemaal namen die verwijzen naar gure straathoeken en jongeren die elkaar in de snackbar ontmoeten. Toch worden de nieuwe taalvormen lang niet alleen in de prachtwijken gebruikt, en zelfs niet alleen door allochtone jongeren.

Mein SchwesterDe talen lijken niet alleen in naam op elkaar. Dat geldt ook voor de woorden: in heel Europa begrijpt iedereen onder de dertig wat de titel van de Zweedse film jalla jalla betekent.
Zelfs in de grammatica groeien de talen op de straten van Amsterdam, Berlijn en Oslo op het eerste gezicht naar elkaar toe. Een overeenkomst is bijvoorbeeld dat het grammaticaal geslacht overal onder druk staat. In Nederland zegt men (naar verluidt) steeds vaker 'de meisje' en op dezelfde manier hoor je in Duitsland mensen praten over mein Schwester (in plaats van meine) en in Noorwegen over venninnen min, wat 'mijn vriendin' betekent, maar dan met de mannelijke uitgang en en het eveneens mannelijk verbogen persoonlijk voornaamwoord min.
Hoe komt het dat al die talen tegelijkertijd het woordgeslacht verliezen? Vermoedelijk heeft het net als de verandering in de woordenschat iets te maken met migratie. Woordgeslacht is in zekere zin een overbodige eigenschap voor een taal: dat je als spreker van het Nederlands weet dat vork een de-woord is en mes een het-woord is heel mooi maar ook weinig functioneel. Kinderen hebben daar kennelijk geen moeite mee: eeuwenlang hebben onze voorouders dat soort verschillen opgepikt, of ze nu veel scholing hadden of niet.
Voor volwassenen ligt het anders. Wie na zijn puberteit een vreemde taal leert, beperkt zich over het algemeen tot hetgeen voor de communicatie hoogstnoodzakelijk is. Dus geldt in de taalkunde een sterke regelmatigheid: hoe opener een samenleving is voor nieuwkomers, des te eerder gaan zaken als het woordgeslacht eraan. Het Engels, dat eeuwenlang heeft blootgestaan aan invasies van Noormannen en Fransen, aan koloniale verbreiding naar India en Afrika, en vervolgens ook nog eens in de Amerikaanse smeltkroes terecht is gekomen: dat Engels heeft allang geen verschil meer tussen de en het.

Shakespeare
Betekent dat alles nu dat onze talen teloor gaan? Alleen als je vindt dat het Engels al in de tijd van Shakespeare teloor was gegaan — en dat is geen algemeen aanvaarde gedachte. Maar betekent het dan minstens niet dat op den duur al onze talen op elkaar gaan lijken — allemaal een mengelmoesje van de oude Germaanse oorsprong met allerlei migrantentalen? Zelfs dat is niet erg waarschijnlijk. Hoewel sommige eigenschappen van de nieuwe talen hun oorsprong hebben in de problemen van mensen die onze talen als vreemde taal moeten leren, zijn ze inmiddels bewust overgenomen door jongeren: omdat ze het stoer vinden, omdat mensen in hun groep het doen, omdat het moderner is om op die manier te praten. En daar zit precies de crux: talen veranderen vooral omdat mensen zich willen onderscheiden. Jongeren praten bewust anders om te laten zien dat ze anders zijn, dat ze erbij horen. En zolang taal als zo'n belangrijke functie heeft te laten zien wat je bent, is het onwaarschijnlijk dat we ooit allemaal hetzelfde zullen praten.

Stemming jonge jury van start

2012-02-01T09:00:00.000+01:00

Deze week begint de officiële stemperiode van de Jonge Jury 2012. Deze periode loopt van 1 februari tot 1 maart. Jongeren van 12 t/m 15 jaar mogen stemmen op hun favoriete boeken uit 2010. Al zo'n 2.000 jongeren hebben hun stem uitgebracht. Vorig jaar waren het er uiteindelijk bijna 10.000, daar gaan we dit jaar met jullie hulp natuurlijk overheen!

Stemmen
Alle boeken waarop gestemd kan worden vind je hier. Het hoe en waarom van het stemmen vind je hier.
Als je je stem wilt uitbrengen kun je gebruikmaken van het online stemformulier.

Hoogopgeleide Grieken: ik vertrek

2012-01-31T09:00:00.001+01:00

De jeugdwerkloosheid in Griekenland is ruim 47 procent en blijft maar stijgen. De situatie is zo uitzichtloos dat veel hoogopgeleide jongeren hun koffers pakken en naar het buitenland gaan. Onder meer naar Duitsland, waar de banen nog wel voor het oprapen liggen.

Christos Kotanidis is ingenieur. Hij is gespecialiseerd in seismologie. Oftewel, hij zoekt naar methodes om de gevolgen van aardschokken voor gebouwen en installaties te reduceren. Christos heeft een cv om je vingers bij af te likken. Glansrijk afgestudeerd aan de universiteit van Thessaloniki als ingenieur, middelbare school met gemiddeld een 9 gehaald en hij spreekt vloeiend Engels en goed Duits. Maar zelfs voor technische wetenschappers is er geen brood te verdienen in Griekenland. Jarenlange studie ten spijt, niemand had behoefte aan Christos.

Siemens
Via een bemiddelingsbureau in Thessaloniki kwam hij in contact met Siemens. Het grote Siemens zocht al zes maanden naar een ingenieur die gespecialiseerd was in seismologie. Peter Gepp, manager bij Siemens: "Het is moeilijk om mensen te vinden in Duitsland, omdat het zo goed gaat met de economie. En zo'n gespecialiseerd iemand vind je bijna helemaal niet meer."
De eerste helft van 2011 kwamen 4100 Grieken naar Duitsland, dat is 84 procent meer dan in dezelfde periode in 2010. De verwachting is dat het aantal in 2012 nog verder zal stijgen, omdat de werkloosheid in Griekenland voorlopig alleen maar toeneemt.

Duitse les

Steeds meer studenten in Griekenland besluiten zich daarom tijdens hun opleiding al voor te bereiden op een loopbaan in het buitenland. Door bijvoorbeeld een Duitse taalcursus te volgen. Het Goethe Instituut heeft het aantal lessen Duits op de universiteit van Athene flink uitgebreid: iedere dag zijn er twintig van deze cursussen. Vooral de intensieve cursussen waarbij studenten in een paar maanden Duits leren, zijn populair.

De Duitse Katja Koukoumelos is getrouwd met een Griek en geeft al jaren Duitse les aan de universiteit van Athene. Ze heeft nog nooit zoveel leerlingen gehad, en veel van hen ziet ze met pijn in het hart vertrekken. Koukoumelos: "De meeste van mijn leerlingen leren Duits om meteen na de studie weg te kunnen. Het is echt heel jammer, want Griekenland verliest zoveel talent nu. Dat is zonde."
Michaelis Kaimakamis is architect, maar heeft de laatste twee jaar nauwelijks meer werk. Hij heeft alle tijd voor een intensieve taalcursus. "Ik geef mezelf nog een jaar, maar als ik dan nog geen werk heb, vertrek ik. Ik heb vrienden in Frankfurt. Het zijn geen architecten, maar misschien kunnen ze me toch helpen een baan te vinden."

Migranten

Opmerkelijk detail is dat veel Griekse studenten die nu naar het buitenland te gaan, zelf kinderen zijn van Griekse migranten. Hun ouders keerden na jaren in het buitenland te hebben gewoond, weer terug naar Griekenland. Vivian Dolka spreekt goed Nederlands, omdat haar moeder Nederlandse is. Ze studeert nu economie in Athene, maar wil doorstuderen in Nederland. En het liefst hier ook werken. "Ik heb geen idee hoe mijn toekomst eruit ziet. Ik wil gewoon leven, zonder drama."
In de Duitse lessen leren studenten niet alleen de taal, maar ook over de Duitse manier van werken. Zo krijgt de groep van Koukomelos vandaag een luisteroefening over de eerste werkdag. Ze horen dat ze op tijd moeten komen, geen pennen mee naar huis mogen nemen en dat ze privé- telefoongesprekken apart moeten afrekenen. Het verbaast Koukoumelos dat al die regels de studenten niet afschrikken, integendeel. "Ze vinden het wel duidelijk, ze hebben geen zin meer in chaos."

Winters

Ook Vicky Konstantinidou ontsnapte de Griekse financiële chaos en trok naar Erlangen, een nu vooral winters stadje in Beieren. Zij ontwikkelt software voor elektrische systemen in auto's. Navigatiesystemen, fraaie snufjes voor in het dashboard of dvd-spelers achterin om de kinderen rustig te houden. "Ik wilde heel graag naar Duitsland. Hier kon ik me ontwikkelen in mijn werk, ook echt carrière maken. In Griekenland was dat onmogelijk."
Vóór Erlangen woonde ze een tijdje in het oosten van Duitsland. Daar had ze het beduidend zwaarder dan in de industriestad Erlangen. "Mensen hoorden aan mijn accent dat ik een buitenlander was. Ik werd met de nek aangekeken. Dat is hier veel minder. Hier zijn ze wel gewend aan buitenlandse werknemers."

Toekomst

Christos en Vicky zien voorlopig geen toekomst in Griekenland, teruggaan is geen optie. "Tien of vijftien jaar zal het zeker duren voordat Griekenland weer perspectief heeft en biedt", zegt Vicky. Ze kent nu vooral twee soorten mensen in haar vaderland: die weggaan of die weer bij hun ouders gaan wonen, omdat ze geen werk meer hebben.
Ook Christos plant zijn toekomst voorlopig in Duitsland. "Mijn verloofde woont nog in Griekenland. Ik zou graag willen dat ze naar Duitsland komt. Ze is arts en ook daar is hier grote behoefte aan." Duitsland blijft voor de komende jaren zijn thuishaven. En mochten er in het gezin-Kotanidis kinderen komen, dan zullen die als geboorteplaats 'Erlangen' in hun paspoort krijgen.

Studenten kunnen niet meer schrijven

2012-01-31T09:00:00.000+01:00

Studenten kunnen niet meer schrijven. Toch niet meer twee uur aan een stuk. Ze zijn het zo gewoon om hun teksten te tikken dat ze tijdens schriftelijke examens krampen en andere problemen krijgen.
Kim Clijsters en co moeten uitkijken voor een tenniselleboog: ze herhalen zo vaak dezelfde beweging dat ze hun pezen dreigen te overbelasten, met ontstekingen tot gevolg. Computergebruikers riskeren dan weer een muisarm op te lopen.

Nu de (schriftelijke) examens bezig zijn aan de universiteiten en hogescholen, blijken ook studenten een risicogroep. Velen onder hen klagen op internetfora over pijn in handen en armen. De reden? Ze weten niet meer hoé ze een pen moeten hanteren.
'Ze houden die te gespannen vast', zegt bewegingsconsulent Jan Eyskens. 'Studenten vergeten hun vingers te strekken. Na verloop van tijd kunnen ze ook hun handen niet meer strekken. Ze halen bij het schrijven hun pen niet meer op. Om letters te vormen, zijn ze dan gedwongen om vingers en duimen nog meer te buigen. Met extra belasting tot gevolg.'

Te grote drukJongeren zijn het schrijven verleerd, omdat ze alleen nog teksten tikken op een computerklavier. En kattebelletjes - korte berichten, haastig neergepend op een blaadje papier - hebben ze vervangen door sms'jes.
Patricia Robbé, die lesgeeft aan de Karel de Grote Hogeschool in Antwerpen, stelt vast dat het handschrift van de studenten 'minder duidelijk' wordt. 'Op een computer gaat het zoveel sneller. Die neiging naar tempo vertaalt zich niet alleen in een slordig handschrift, ook in afgekorte woorden, zoals in sms-taal.'
Als studenten klachten formuleren over pijn aan handen en armen, is stress de grote boosdoener, aldus handchirurg Nadine Hollevoet (UZ Gent). En laat examens nu veel spanning met zich brengen. 'Druk je te hard op je pen, dan krijg je schrijfkrampen. Ik raad patiënten dan een pen aan waarbij een lichtje begint te branden als ze er te hard op drukken. Maar laat ons eerlijk zijn: een bouwvakker heeft na twee uur handenarbeid wellicht een grotere kans op krampen dan een student na een examen.'

Kan de computer ooit onze taal doorgronden?

2012-01-30T10:00:00.000+01:00

Morgen, dinsdag 31 januari 2012 viert de opleiding alfa-informatica (informatiekunde) aan de Rijksuniversiteit Groningen haar 25-jarig bestaan. Dat gebeurt met een symposium en twee oraties van hoogleraren informatiekunde aan de RUG. Zij gaan in op het begrijpen van taal door de computer.

De studie informatiekunde begon 25 jaar geleden onder de naam alfa-informatica, en de afdeling die de studie verzorgt draagt die naam nog steeds. Op het lustrum kijken vier betrokkenen en twee vakgenoten uit het buitenland terug op het verleden en vooruit naar de toekomst: prof.dr. Gerry Wakker, prof.dr. Frans Zwarts, prof.dr. Eduard Hovy, dr. Melissa Terras, dr. George Welling en drs. Jori Mur. Daarna is er een dubbeloratie waarmee de nieuwe hoogleraren Johan Bos en Gertjan van Noord hun ambt aanvaarden.

Alfa-informaticaAlfa-informatica is een vakgebied dat taal, communicatie en informatietechnologie combineert. In Groningen ligt daarbij sterk de nadruk op taal en tekst en het analyseren en begrijpen van taal door computers. Bij de studie staan twee thema's centraal. Enerzijds is er veel aandacht voor computertaalkunde, waarbij computers worden ingezet om taalkundige problemen op te lossen, zoals het automatisch ontleden van zinnen. Veel aandacht gaat hierbij naar het ontwikkelen van programma's waarmee computers de nuances in menselijke taal kunnen begrijpen. Anderzijds worden er toepassingen voor het web ontwikkeld, zoals een systeem om twitterberichten te analyseren op trends.

Begrijpt de computer onze taal?Het lustrum wordt luister bijgezet door twee oraties over het doorgronden van de betekenis van taal door de computer. De oratie van prof.dr. Johan Bos, getiteld Rekenen met betekenis, gaat over computationele semantiek. Dat is het vakgebied waarbij computers worden ingezet om verschillende aspecten van betekenis te bestuderen en te modelleren. Voor mensen is het redelijk eenvoudig om de juiste betekenis van woorden te kiezen, maar voor computers is dat uiterst lastig. Dat geldt bijvoorbeeld voor dubbelzinnige zinnen als ‘Kees is gelukkig getrouwd' en ‘Hij pakte een broodje, ging bij de piano zitten, en nam er een hap van.' Bos zal laten zien hoe betekenissen van woorden, zinnen en teksten concreet gemaakt kunnen worden, zodat we er mee kunnen rekenen. Op die manier kan menselijke taal begrijpelijker worden gemaakt voor computers. De techniek is van belang voor vele toepassingen waarin automatische verwerking van taal een rol speelt.

Automatisch zinsontledenProf.dr. Gertjan van Noord behandelt in zijn oratie, getiteld Het ontleedkundig laboratorium, het automatisch ontleden van het Nederlands. Om een computer taal te laten begrijpen, is een belangrijke eerste stap automatische ontleding: welke woorden horen bij elkaar, en wat is de rol van de verschillende woorden en woordgroepen? Van Noord legt uit uit welke problemen de computer moet oplossen en tot welke prestaties de computer nu in staat is. Hij ziet twee trends. Aan de ene kant is de kwaliteit van de ontleding nog voor enorme verbeteringen vatbaar. Daarbij gaat het vooral om problemen die een computer heeft met onvolkomenheden in de invoer, zoals spelfouten of de taal op social media. Daarentegen is de kwaliteit van de automatische ontleding voor verzorgd geschreven taal heel goed en vermoedelijk nauwelijks voor verbetering vatbaar

'Extra taalles peuters op élke school'

2012-01-30T09:00:00.000+01:00

Jonge Eindhovense kinderen met een taalachterstand moeten voortaan allemaal en op elk Spilcentrum gebruik kunnen maken van de speciale programma's die op peuterspeelzalen en kinderdagverblijven worden aangeboden.

Deze programma's, ook wel voor- en vroegschoolse educatie (vve) genoemd, moeten er voor zorgen dat deze kinderen zonder achterstand op de basisschool kunnen starten.Hoe die programma's het beste uitgevoerd kunnen worden, mogen de scholen straks zelf bepalen. Nu nog bepaalt de gemeente in samenspraak met het onderwijs wie die ontwikkelingsprogramma's uitvoert en hoe dat gebeurt.
Wethouder Lenie Scholten (GroenLinks, jeugdbeleid) wil van de politieke partijen in de gemeenteraad weten wat ze van deze veranderingen vinden. Dinsdag 31 januari wordt erover gesproken in de raadscommissie Maatschappij en Cultuur.

Bron: Eindhovens dagblad

APP: communiceer met arts in andere taal

2012-01-27T09:00:00.000+01:00

Het zijn scenario’s waar je liever niet aan denkt. Geblesseerd raken bij de wintersport en aan een dokter uitleggen wat er aan de hand is, terwijl hij geen woord spreekt in de talen die jij onder de knie hebt. De applicatie REshape HealthTalk van de Radboud Universiteit in Nijmegen helpt je te communiceren in zulke situaties. Aan de hand van voorbeeldzinnen in twee zelf te kiezen talen kunnen zowel de huisarts als jij een gesprek voeren over wat je mankeert en welk onderzoek je te wachten staat.

Engels, Duits, Frans, Spaans, Italiaans, Zweeds, Russisch, Japans en Chinees zijn de talen die HealthTalk naast Nederlands ondersteunt. De truc is dat jij een zin in het Nederlands selecteert en die op het scherm wordt vertaald voor de huisarts. Die kan vervolgens in zijn taal een antwoord kiezen, dat weer op jouw scherm in jouw taal is vertaald. Voor de methode moet je de iPhone wel steeds aan de andere persoon geven, om een antwoord te kiezen of het antwoord te lezen. Maar je komt wel meer te weten dan door gewoon te zwijgen.

REshape HealthTalk laat je niet zomaar een willekeurige zin op elk moment invoeren. Het bouwt het gesprek op, te beginnen met de Nederlandse keuzezinnen ‘Ik heb medische hulp nodig, vanwege de taalbarrière wil ik graag via dit apparaatje met u communiceren’ en ‘Goededag, ik zoek de weg naar een medische voorziening’. Na elke vraag ontwikkelt het gesprek zich anders, met andere antwoorden en vervolgvragen. Zo wordt je na de laatstgenoemde zin voorgeschoteld met vragen waar de eerste hulp, het ziekenhuis, de huisarts of de apotheek is. Als je gesprekspartner dat weet, kan je via de app vragen of diegene het op een briefje wil uittekenen, wil aanwijzen op een kaart of aanwijzen hoe je er komt. Met de knop linksonder in het scherm kan je altijd terug naar de eerste vragen van de app. De knop ernaast zorgt ervoor dat je één vraag teruggaat.

Er is bijzonder goed nagedacht over REshape HealthTalk. Niet alleen omdat de applicatie praktisch toepasbaar is, maar ook in de details. Zo kan je met een knop aangeven dat het iPhone-scherm ook ondersteboven te lezen is, zodat het doorgeven van de iPhone wat makkelijker gaat. Daarnaast kom je bij alternatieven terecht als een vraag op een bepaalde manier niet wordt beantwoord, zodat je het nog eens kan vragen. Als de gesprekspartner geen tijd heeft op een route op een briefje uit te tekenen, kun je hem of haar alsnog vragen de route aan te wijzen.

Met €3,99 is REshape HealthTalk geen weggevertje. Misschien is het handig om eerst te kijken of Hulp op Zak je op weg kan helpen bij een kwaal of kwetsuur in het buitenland. Dan dien je jezelf echter wel weer te redden met handgebaren en eventueel gestuntel.

Bron: iPhoneclub

Erkenning voor Nedersaksische taal

2012-01-26T09:00:00.000+01:00

Een delegatie van de Europese commissie van de Raad van Europa uit Straatsburg heeft dinsdag een bezoek gebracht aan Drenthe.
De commissie richt zich onder anderen op het beschermen van de minderheidstalen en gedeputeerde Rien Munniksma heeft de commissie expliciet aandacht gevraagd voor het erkennen van het Nedersaksisch. Het Nedersaksisch taalgebied bestrijkt de provincies Groningen, Drenthe, Overijssel, Gelderland en de gemeenten Oost- en Weststellingwerf.
Sinds maart 2010 is er een aanvraag in behandeling bij de Nederlandse staat en gedeputeerde Munniksma hoopt dat de commissie de gerechtvaardigde wens voor een hogere status van de Nedersaksische taal onderschrijft en bepleit.
De Europese delegatie heeft woensdag een gesprek met het Rijk. Zij zien met name perspectief van de streektaal door meer in te zetten op een doorgaande leerlijn, waarbij zowel het primaire als voortgezet onderwijs aandacht krijgen. Munniksma hoopt dat de aanvraag hiermee een duwtje in de rug krijgt en in een stroomversnelling komt.

Seeman, een van de geestigste woordenboeken van onze taal

2012-01-25T09:00:00.001+01:00

De Seeman (1681), samengesteld door Wigardus à Winschooten, is het eerste volwaardige zeemanswoordenboek van het Nederlands. Uitgeverij Walburg Pers heeft het laten hertalen en opnieuw uitgegeven. Volgens de hertalers betreft het een van de geestigste en boeiendste woordenboeken van onze taal.
De hertaling is verzorgd door Hans Beelen, Ingrid Biesheuvel en Nicoline van der Sijs. Er is daarbij gestreefd naar een prettige leesbaarheid voor een eigentijds publiek zonder dat de toon van het origineel verloren is gegaan. Het rijk geïllustreerde boek is voorzien van trefwoordenregisters en een uitvoerige inleiding over leven en werk van de auteur.De Seeman bevat een keur aan woorden uit vaktalen, zeker niet alleen uit de zeevaart.
Het boek bevat ook een cd-rom, waarop de hertaling, een diplomatische transcriptie en foto's van de originele druk van de Seeman uit 1681 staan.
Schoolmeester
De 17de-eeuwse geleerde schoolmeester Wigardus à Winschooten gaat in de Seeman op zoek naar de maritieme wortels van het Nederlands. Hij leidt als eerste een groot aantal woorden, uitdrukkingen en spreekwoorden van de vaktaal der zeelui af. Daardoor is de Seeman veel meer dan een praktisch naslagwerk voor zeelieden en scheepsbouwers. Bij ieder woord worden afleidingen en samenstellingen vermeld, alsmede tal van vermakelijke uitdrukkingen en spreekwoorden. Ook staat de auteur stil bij folklore en ambachten, bij dialecten en groepstalen, bijvoorbeeld van vrouwen. Daardoor bevat de Seeman meer taalkundige informatie over het Nederlands dan enig ander woordenboek uit de renaissance

Extra
De cd-rom die bij het boek hoort bevat tevens de latere maritieme woordenlijsten en -boeken van onder andere Nicolaas Witsen (1690), Georgius van Zonhoven (1740) , J.P Sprenger van Eyk (1835-1836), Jacob van Lennep (1856) en J. Pan (1857). Alle belangrijke oude bronnen van het nautische Nederlands zijn daarmee voor het eerst bijeengebracht en toegankelijk gemaakt: een schat aan informatie over onze taal, maar ook over scheepsbouw en scheepvaart.
Bij het boek hoort de site www.seeman.nl, waar de lezer de mogelijkheid heeft, drie eeuwen zeemanswoordenschat zelf vergelijkend te onderzoeken.

Het boek Seeman, hertaald en ingeleid door Hans Beelen, Ingrid Biesheuvel en, Nicoline van der Sijs, is een uitgave van Uitgeversmaatschappij Walburg Pers in Zutphen. Het is geïllustreerd in kleur en zwart-wit, genaaid gebonden, telt 328 pagina's en bevat een cd-rom. ISBN 978.90.5730.722.5, prijs 39,50 euro.

Taal bepaalt

2012-01-25T09:00:00.000+01:00

Vanavond op tv
Hoe kan zoiets ingewikkelds als taal met al haar grammatica, klanken, betekenissen zo gemakkelijk door ons opgepikt worden? Labyrint over onderzoek naar de diversiteit aan talen. Woensdag . Holland Doc 24 zendt deze week ook documentaires met het thema taal uit.

20:55 op Nederland 2

Taal skileraar van belang?

2012-01-24T09:00:00.001+01:00

Skiles in een andere taal,
een probleem?

In Oostenrijk zijn er erg veel Nederlandstalige skileraren, maar in Italië, Frankrijk en Zwitserland kom je er al een stuk minder tegen. Natuurlijk vind je er in elk groot skigebied wel een of twee. Maar het is er een stuk lastiger om skiles in het Nederlands te krijgen. Is dat belangrijk?

Skiles in het Nederlands
Het is natuurlijk ideaal, skiles in het Nederlands. De skileraar(es) kan alles direct uitleggen in een taal die je goed begrijpt. Als je iets fout doet of iets niet helemaal goed begrijpt zit de taalbarrière er niet tussen.

Skiles in een andere taal
Echter, wie buiten de grote gebieden en Oostenrijk op stap gaat zal moeite hebben om een Nederlands sprekende skileraar te vinden. Is dit een probleem? Veel skileraren spreken ondertussen een paar woorden Engels. Ook zijn veel docenten erop getraind om skiles te geven aan wintersporters die niet dezelfde taal spreken. Met gebarentaal kom je toch ook heel ver?

Kinderen leren vaak
makkelijker in groepsverband
waarbij een andere taal
soms helemaal geen probleem is.

Kinderen of volwassenen
Natuurlijk zit er ook verschil tussen kinderen en volwassenen. Volwassenen zullen een andere taal eerder begrijpen. Maar kinderen leren vaak makkelijker in groepsverband waarbij een andere taal soms helemaal geen probleem is.

Bron: Weblog Wintersporters

Hoe leuk is dat Duits?

2012-01-24T09:00:00.000+01:00

De ene dag lees je dat de belangstelling tegenvalt, dan weer verschijnen er berichten dat steeds meer jongelui Duits gaan studeren.
Voorstanders van 'meer Duits' wijzen op de economische belangen, tegenstanders halen het verleden erbij.
Voorstanders wijzen op de mooie, melodieuze klanken, tegenstanders gruwen van de naamvallen.

De Jakhalzen, van het televisieprogramma 'De Wereld Draait Door' proberen de nuance te vinden. Wie geht's?

`Mach mit!' - Doe mee! Onder dit motto kunnen scholen, bedrijven, gemeentes en particulieren in heel Nederland per direct eigen acties aanmelden voor de landelijke Dag van de Duitse taal op 19 april 2012. De Actiegroep Duits, een initiatief van het Duitsland Instituut Amsterdam (DIA), de Nederlands-Duitse Handelskamer (DNHK), het Goethe-Institut Nederland en de Duitse Ambassade in Den Haag, roept deze dag in het leven om haar pleidooi voor het belang van de Duitse taal kracht bij te zetten en vooral jongeren enthousiast te maken voor de taal van ons buurland.

Dag van Taal

2012-01-23T09:00:00.000+01:00

Kunsten & Cultuur Lerarenopleiding Rijksuniversiteit Groningen

Vrijdag 3 februari 2012: Dag van Taal, Kunsten & Cultuur In en rond het Academiegebouw van de Rijksuniversiteit Groningen vindt voor de elfde keer de Dag van Taal, Kunsten & Cultuur plaats. Op deze studiedag voor vo-docenten in de talen- en kunstvakken gaat een keur aan sprekers in op de laatste (wetenschappelijke) ontwikkelingen op de vakgebieden. Hierbij is volop aandacht voor toepassingen in het voortgezet onderwijs. Met o.a. onze vaderlandse dichter Ramsey Nasr, een lezing van de beroemde Engels (jeugdliteratuur)auteur Aidan Chambers en een presentatie over het digitale taaldorp (over het toetsen van gespreksvaardigheid) door Koos Boekensteijn, de community manager 'Engels' van Kennisnet.

Informatie vindt u hier.

VVD wil eis Nederlands in bijstand vanaf 2013

2012-01-20T09:00:00.000+01:00

De VVD ziet graag dat vanaf volgend jaar het beheersen van de Nederlandse taal een vereiste wordt om in aanmerking te komen voor een bijstandsuitkering. Tweede Kamerlid Cora van Nieuwenhuizen van de regeringspartij hoopt dat hiertoe een initiatiefwetsvoorstel van de VVD wordt doorgevoerd per 1 januari 2013.
Dat heeft de liberale gezegd voorafgaand aan een debat met staatssecretaris Paul de Krom (Sociale Zaken) donderdag over het aantal allochtonen in de bijstand.
De VVD kondigde al begin 2010 aan met het eigen wetsvoorstel te komen. Aan het voorstel wordt nog gesleuteld op advies van de Raad van State, maar Van Nieuwenhuizen hoopt dat de Tweede en de Eerste Kamer dit jaar de wet nog behandelen.

D66
Naast regeringspartij CDA en gedoogpartner PVV staat ook oppositiepartij D66 positief tegenover de VVD-plannen. ''Het hangt wel af van de uitwerking, maar in de basis vind ik dat iemand Nederlands moet spreken als hij een beroep doet op een uitkering'', aldus D66-Kamerlid Fatma Koser Kaya.
Volgens Van Nieuwenhuizen moet de taaleis gelden voor iedereen die een beroep doet op de bijstand. Bij het vaststellen van het minimumniveau van het Nederlands wordt aansluiting gezocht bij de eisen die worden gesteld aan inburgeraars.
Als dit niveau niet wordt gehaald, krijgen mensen nog de kans hun Nederlands bij te spijkeren. Ook wordt een zogeheten hardheidsclausule ingebouwd om onrechtvaardige situaties te voorkomen.

Krib
''Maar gooit iemand zijn kont tegen de krib, dan kan na een half jaar de uitkering gekort worden met 20 procent. Blijkt later dat iemand nog steeds niet meewerkt, dan gaat er 40 procent vanaf. Uiteindelijk kan het recht op bijstand echt helemaal wegvallen'', aldus de VVD-politica.
PvdA, SP en GroenLinks spreken van overbodige wetgeving, omdat mensen in de bijstand verplicht zijn hun best te doen om aan het werk te komen.
Deze partijen stellen dat mensen in de bijstand nu al moeten meewerken aan een taalcursus als dat nodig is om werk te vinden en dat ze gekort kunnen worden op de uitkering als ze dat niet doen.

Nitro voor doventolken

2012-01-19T09:00:00.001+01:00

Koekwous, verrekte mongol
en Godnondeju.

Doventolken gaan tijdens een voorstelling vanNew Kids Nitro de conversaties vertalen.

De uitdrukkingen die voorbij komen in de populaire film New Kids Nitro zijn niet bepaald dagelijkse kost voor doventolken die volgende week vrijdag in de Rotterdamse bioscoop Pathé De Kuip de speelfilm vertalen voor liefhebbers die niet kunnen horen.
Ze hebben hiervoor speciaal nieuwe woorden en combinaties moeten bedenken, maakte producent Eyeworks donderdag bekend.
Diverse tolken hebben zich speciaal voor deze voorstelling gebogen over het woordgebruik in de film, die sinds 8 december in de bioscoop draait. Inmiddels hebben al meer dan 450.000 mensen een bezoek gebracht aan de opvolger van New Kids Turbo.

Indianentalenbevordering

2012-01-19T09:00:00.000+01:00

Er zijn nog maar een half miljoen 'native Americans' die een indianentaal spreken, maar er is in 2011 toch aardig wat ondernomen om de talen te behouden en het gebruik ervan te bevorderen. Van tweetalige bewegwijzering tot boeken, films en taalcurssussen in allerlei vorm.

De website Indian Country geeft een overzicht van boeken, onderwijs- en cultuurprojecten die het afgelopen jaar in de prijzen vielen.

en.

Di Rupo verrast Vlamingen met zijn Nederlands

2012-01-18T09:00:00.000+01:00

De Belgische premier Elio Di Rupo spreekt al veel beter Nederlands dan vlak na zijn aantreden. Volgens diverse Vlaamse journalisten is zijn beheersing van de grootste landstaal er in korte tijd met sprongen op vooruitgegaan. Hij kan al gevat antwoorden en raakt de draad niet kwijt bij onderbrekingen. Alleen zijn accent is nog altijd zwaar.

Bron: De Standaard)

Prinses start project Open Inloop Taal

2012-01-17T09:00:00.000+01:00

Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Máxima der Nederlanden geeft dinsdag 31 januari het startsein voor het project Open Inloop Taal ter gelegenheid van het 10 jarig bestaan van Cybersoek in Amsterdam. Cybersoek is een ontmoetingsplek in de Indische buurt waar buurtbewoners computervaardigheden leren en cursussen kunnen volgen. Via Open Inloop Taal kunnen verschillende doelgroepen hun Nederlands verbeteren. Open Inloop Taal onderscheidt zich van andere taalcursussen omdat het maatwerk biedt. Het project richt zich op buurtbewoners die het Nederlands willen verbeteren wat betreft schrijven, lezen of spreken. Zo kunnen studenten er bijvoorbeeld terecht voor presentatievaardigheden, ondernemers voor het schrijven van een bedrijfsplan en moeders voor verbetering van hun taalvaardigheid. Het project vergroot de kansen van de deelnemers op de arbeidsmarkt, stimuleert het onderlinge contact tussen buurtgenoten en verbetert de digitale vaardigheden. Cybersoek is in 2001 gestart als digitaal trapveld, een initiatief van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het trapveld had tot doel om mensen zonder computer in de eigen buurt computerles te geven en hiermee de sociale cohesie in de wijk te versterken. Cybersoek geeft nog steeds computercursussen en biedt daarnaast ook bijvoorbeeld mediacursussen aan kinderen en netwerkbijeenkomsten aan ondernemers uit de buurt.

Lage stem geeft ons een machtig gevoel

2012-01-16T09:00:00.000+01:00

Nieuw onderzoek wijst erop dat mensen die een lage stem opzetten zich machtiger gaan voelen.
Dat schrijven onderzoekers in het blad Social Psychological and Personality Science. Ze baseren hun conclusie op meerdere experimenten.
De onderzoekers verzamelden 81 proefpersonen en deelden deze in drie groepen in. Eén groep las een stuk tekst voor zichzelf. De andere groepen lazen de tekst hardop. De ene groep deed dat met een diepere stem dan anders. De andere groep gebruikte een hogere stem dan normaal. Daarna kregen de proefpersonen vragen over de tekst en over hoe machtig ze zichzelf voelden. De proefpersonen beantwoordden de vragen over de tekst vrijwel allemaal met dezelfde antwoorden. Maar op de vraag hoe machtig ze zich voelden, werden wel verschillende antwoorden gegeven. Zo bleken de mensen die de tekst met een diepe stem hadden voorgelezen zich veel machtiger te voelen.

Luisteren
Uit eerder onderzoek was al gebleken dat mensen die naar iemand luisteren die ander meer macht toeschrijven wanneer deze met een lage stem spreekt. Blijkbaar ervaren mensen dat zelf ook wanneer ze een lagere stem opzetten. Maar hoe komt dat?

Abstract
Om dat te begrijpen, moeten we er ook even een tweede conclusie uit dit onderzoek bij pakken. Uit de studie bleek namelijk ook dat mensen die met een lagere stem spraken abstracter gingen denken. “Dit komt omdat mensen met macht vaak het hele plaatje moeten kunnen zien en zich minder op de details moeten focussen,” legt onderzoeker Marielle Stel ons desgevraagd uit. “Onze voorspelling dat mensen zich machtiger gaan voelen wanneer ze een lage stem opzetten en gaan denken als een machtige persoon (abstracter) is gebaseerd op het idee dat macht en een lage stem erg sterk met elkaar geassocieerd zijn. Deze associatie blijkt bijvoorbeeld uit een eerdere bevinding dat mensen met een lage stem als machtiger worden waargenomen. Dus net als een lach geassocieerd wordt met je vrolijk voelen (en als je een lach opzet, je je ook daadwerkelijk vrolijk gaat voelen) is een lage stem geassocieerd met macht.”

Uw voordeel

Grote vraag is natuurlijk of wij dit trucje nu toe kunnen passen. Het kan heel handig zijn om tijdens een sollicitatiegesprek een lagere stem op te zetten en uzelf machtiger (en dus zelfverzekerder) te voelen. Maar werkt het wel zo? De proefpersonen in de studie wisten niet dat de lage stem zou bijdragen aan een machtiger gevoel. Wij weten dat nu wel. Werkt het trucje dan ook nog? “Het is lastig te voorspellen wat er gebeurt als mensen zich bewust zijn van de effecten van een lage stem,” vertelt Stel. “Aan de ene kant is het zo dat onbewuste effecten waarvan mensen zich bewust worden minder effect hebben. Maar aan de andere kant werkt de associatie nog steeds en zou het goed kunnen dat je het verlagen van je stem ook bewust kunt gebruiken om je machtiger te voelen.” Maar of dat ook echt zo is? “Dat moet nog empirisch getoetst worden.”

Bron: Scientas

Thatcher

Zo gek zijn de uitkomsten van het onderzoek overigens niet. Naar aanleiding van de recent verschenen en inmiddels met een globe onderscheiden film 'The Iron Lady', met Meryl Streep in de hoofdrol, is veel over Margaret Thatcher naar boven gehaald. Ook zij sprak bewust laag om indruk te maken. Dat lukte, getuige haar verkiezingswinst en grote macht. Of haar lage stem van doorslaggevende invloed op haar carrière was, vertelt het verhaal niet.

Film in taal Aboriginals

2012-01-13T14:00:00.000+01:00

Tien aboriginals zijn met zelfgemaakte kano's op ganzeneierenjacht in Noord-Australië. Een van de jagers is de jonge Dayindi (Jamie Gulpilil). Hij is verliefd op een van de vrouwen van zijn oudere broer Minygululu. Om hem duidelijk te maken dat zoiets tegen alle wetten van de stam ingaat, vertelt Minygululu zijn broer een oeroud verhaal.
Een verhaal dat enkele dagen in beslag neemt om te vertellen. Een verhaal over een verkeerde liefde, ontvoering, hekserij, stuntelige ruzie en wraak die slecht afloopt.
'Ten Canoes' is een unieke film: het is de eerste film die volledig in een van de talen van de aboriginals is opgenomen. De cast van 'Ten Canoes' bestaat uitsluitend uit aboriginals.

'Ten Canoes', vrijdag 13 januari om 23.50 uur op Nederland 2.

Achtung: Duits ook in Nederland bezig aan comeback

2012-01-13T11:00:00.000+01:00

Het Engels is machtig en Spaans is populair. Maar toch: het Duits maakt een comeback. Het Goethe-Institut kreeg in Nederland vorig jaar 2.200 aanmeldingen voor zijn taalcursussen. Dat is 10 procent meer dan in 2010, en zelfs het dubbele van tien jaar geleden.
'Spaans is misschien sexier, maar Duits is harder nodig', zegt cursuscoördinator Anne Buscha. Vooral jongeren kloppen aan. 'Het gaat om starters op de arbeidsmarkt die merken dat ze niet met Duitse klanten kunnen communiceren, of om studenten die in Duitsland willen studeren.'
Economie
Heel Europa kijkt naar Duitsland, waar de economie 3 procent groeide. Duitse filialen van het Goethe-Institut hebben nog nooit zo'n sterke instroom gezien, meldde de Financial Times woensdag. De aanwas komt vooral uit Spanje en Griekenland.

Ook in het Nederlandse hoger onderwijs neemt de populariteit gestaag toe, zegt Ewout van der Knaap van de Universiteit Utrecht. Op het hbo telt hij ruim duizend studenten Duits, op de universiteiten die Duits aanbieden 330. 'De mogelijkheden zijn legio.' Een kwart van de export gaat naar de oosterburen. 'En bijna een op de vier Europeanen heeft Duits als moedertaal.'

Imago verbeterdHet Duitse imago is flink verbeterd, zegt Van der Knaap, voorzitter van de Vereniging van Germanisten aan Nederlandse Universiteiten. 'Mede door de populariteit van Berlijn ziet men dat Duitsland een rijke cultuur heeft en gastvrij is.' Er zijn volop mogelijkheden. 'Nederlandse piloten komen bij KLM niet aan de bak, wel bij Lufthansa en Air Berlin', zegt Buscha van het Goethe-Institut. De speciale pilotencursussen zaten direct vol.
Toch is er nog iets over van het calimerosyndroom, zegt Kees van Eunen van het collectief Deutsch macht Spaß. 'Net als Portugezen hebben wij de neiging ons af te zetten tegen het grote buurland.' Deutsch macht Spaßprobeert Duits weer populair te maken op middelbare scholen, waar alleen Engels verplicht is.

Loopbaan
Vroeger koos de meerderheid Duits, nu is dat, aldus Van Eunen, nog maar een kwart. 'Kinderen worden al vroeg gedwongen te kiezen en zien dan nog niet het belang in van Duits voor hun loopbaan', zegt Van der Knaap. Op bezoek in Berlijn hakkelden de ministers De Jager en Rosenthal en premier Rutte vorig jaar enkele woorden steenkolenduits, om snel op Engels over te stappen. 'Hun Duits is rijp voor het cabaret', vindt Van Eunen. 'Het overleg tussen Rutte en Merkel zou stukken beter gaan als hij in het Duits een mopje kon tappen.'

Bron: Volkskrant

Taal moet je wél meten in de Cito

2012-01-13T09:00:00.000+01:00

Het lijkt mij zo eenvoudig. Er is een Cito-toets. Die maakt duidelijk wat een kind aan het eind van de basisschool weet. Dat blijkt in Nederland niet zo veel te zijn. Je onderzoekt hoe dat kan, en je ontdekt dat de klassen te groot zijn, de leraren niet goed geschoold, de onderwijsmiddelen te duur en zo nog wat zaken.
Wat doe je als overheid? Je stopt er geld in, geld waarmee je de klassen kleiner kunt maken, de onderwijzers beter kunt scholen en de onderwijsmiddelen kunt betalen.
Dan ga je weer toetsen. En wat blijkt: de kinderen scoren nog even slecht! Dat was de conclusie van het rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP). Schoolleiders werden daarop woedend - op het SCP. Terwijl ze volgens mij woedend hadden moeten zijn op de onderwijzers of leerlingen.

Wat is het grootste verwijt? Ton Duif van de Algemene Vereniging van Schoolleiders zegt: ''Cito meet maar een heel beperkt deel van het onderwijsresultaat. Alle andere aspecten blijven buiten beschouwing.''

Wat meet CITO wel en niet?
Wat meet die Cito-toets dan? Volgens de website: rekenen, taal en studievaardigheden.
Wat meet het Cito niet? Vermoedelijk allemaal zaken die niet te meten zijn. Ik zou trouwens wel eens willen weten welke andere vaardigheden ook van belang zijn. Muziek? Best, maar dat hoor je niet op een school te leren, maar van een muziekdocent. Gymnastiek? Ook goed, maar dat bepaalt niet of je mag doorstuderen. Rekenen en taal en eventueel studievaardigheden zijn nou eenmaal bepalend. Al het andere niet! Schoolleiders reageren als een kapitein die zegt: ''Een roer is maar een heel beperkt onderdeel van een schip. Daar moet je het schip niet op beoordelen.'' Nee, maar een schip zonder roer raakt op drift.

Juist als vaardigheden als rekenen en taal 'beperkt' zijn, zouden ze makkelijk kunnen worden verbeterd met veel geld - maar dat is dus niet gebeurd. Al die onderwijzers die nu boos zijn op het SCP, proberen zo hun falen te verbergen.
Het gaat slecht met het onderwijs. Kinderen leren minder. Het is vaak een puinhoop in de klas. Laat ik eerlijk zijn: dat komt niet alleen door de onderwijzers. Ouders bemoeien zich niet met hun kinderen en kinderen willen daardoor niets van gezag weten.

Bron: Theodoor Holman in Het Parool

Taalgebruik in de media

2012-01-12T11:00:00.000+01:00

Peter Taal

Volkskrant-columnist Jean Pierre Geelen is het opgevallen dat het taalgebruik in serieuze media niet altijd foutloos is; het is dubbelop, overbodig of zin-technisch onjuist. Enkele voorbeelden: 'Minister De Jager gaat vertellen wat hij te melden heeft.' En 'het historische verleden'. Peter Taal (What's in a name) werkt bij de NOS en stuurt maandelijks een memo rond met op- en aanmerkingen over taalgebruik. Jurgen van den Berg praat met hem.

Beluister het gesprek hier.

Enquête over invloed dialecten in Zeeland

2012-01-12T09:00:00.000+01:00

Hoe verandert het Zeeuws en welke invloed heeft het op de Zeeuwse bevolking? Dit onderzoekt Adriaan Jansen, student Nederlandse Taal en Cultuur aan de universiteit van Leiden, met een brede enquête.
In het onderzoek draait het om in welk dialect Zeeuwen zijn opgevoed en - wanneer de streektaal niet met de paplepel is ingegoten - in hoeverre ze dat jammer vinden.

Maar ook is Jansen benieuwd of dialectsprekers hun kinderen zelf in het Zeeuws (gaan) opvoeden. De student probeert verder te achterhalen of Zeeuwen het erg vinden dat het dialect langzaam verdwijnt.
Jansen koos voor het Zeeuws omdat hij zelf op Schouwen-Duiveland is opgegroeid, terwijl zijn ouders hem met het Zuid-Bevelands hebben grootgebracht. "De verschillen tussen de dialecten vielen me daardoor al heel vroeg op." Het Zeeuws was daarom een logische keuze toen hij bij het studievak 'Van sms-taal tot Verkavelingsvlaams' een streektaal moest kiezen. "En dat ik zelf Zeeuw ben, heeft ook wel een meerwaarde."
Eind deze week loopt de enquête af. Jansen hoopt genoeg mensen te bereiken voor een uitgebreide scriptie over de resultaten.
De enquête is te vinden op: http://bit.ly/Zeeuwsch

Taalproblemen voor hulpverleners

2012-01-11T14:00:00.000+01:00

Het brandweerkorps van Amsterdam-Amstelland stuit regelmatig op taalproblemen door de pluriforme bevolkingssamenstelling van de regio.
Mensen kunnen zich soms niet verstaanbaar maken bij 112 en ook bij reanimaties na hartstilstanden kan een taalprobleem geregeld zorgen voor chaotische toestanden.

Dat stelt de nieuwe commandant van het regionale brandweerkorps, Elie van Strien, in een gesprek met De Telegraaf. Van Strien wil veel meer voorlichting aan burgers gaan geven om problemen te voorkomen. „Uiteindelijk wil ik geen 900, maar 1 miljoen brandweermensen in deze regio”, zegt hij.
„Ik hoor wel eens van brandweerlieden dat de taal een groot probleem vormt. Mensen weten soms echt niet wat ze met het alarmnummer aanmoeten. En als brandweermensen ergens komen waar ze bijvoorbeeld een kind moeten reanimeren en iedereen praat in paniek een andere taal, leidt dat tot veel onbegrip en kostbaar tijdverlies.”

Bron: Telegraaf

Taalontbijt in Oudenaarde

2012-01-11T11:00:00.000+01:00

Het Davidsfonds organiseert op zondag 22 januari de tweede edtitie van het taal- en leesontbijt 'Toast Literair'. Tegelijkertijd worden de laureaten van de Junior Journalist-wedstrijd gelauwerd.
Het Davidsfonds Oudenaarde bivakkeert voor de tweede editie van 'Toast Literair' in hotel-restaurant De Zalm in de Hoogstraat. 'We willen onze taal koesteren en meteen ook genieten van een gezellige zondagmorgen', zegt Claire Puissant.
'We starten met een lekker ontbijt, lauweren onze laureaten van de Junior Journalist-wedstrijd en laten ons daarna verwennen door twee gedreven vertellers. We hebben hiervoor de medewerking van de Stedelijke Academie voor Muziek en Woord die het drama 'De zomer van Aviya' brengt.'

Het taal- en leesontbijt start om 9 uur met een ontbijt. Na de uitreiking van de prijzen van de Junior Journalist-wedstrijd volgt om 10.45 uur de voorstelling van 'De zomer van Aviya'. Inschrijven voor het ontbijt is nodig voor 15 januari via 0477-29.93.49 ofchrisvanderha@telenet.be.

CarGlass: landelijke tv-reclame volledig in Friese taal

2012-01-11T09:00:00.000+01:00

CarGlass: komt by dy thús
it stjerke meitsjen

Voor het eerst in de Nederlandse reclamegeschiedenis is er een landelijke tv-commercial waarin alleen Fries wordt gesproken. Autoruithersteller Carglass laat z'n medewerkers 'de taal van de klant' spreken. Het bedrijf gebruikt al jaren dezelfde reclameformule "Carglass repareert, Carglass vervangt" waarin medewerkers van Carglass zichzelf spelen. In de nieuwe commercial luidt de slogan in het Fries "Carglass reparearret, Carglass ferfangt".
Friese servicemonteur Halbe, die nu in de reclames figureert, is sinds 2006 in dienst bij Carglass. Met deze commercial wil de ruitspecialist benadrukken dat Carglass overal in Nederland ruitschade aan huis verhelpt. In de nieuwe reclame wordt tevens ingezoomd op de duurzaamheid van de speciale hars van Carglass. De commercial is opgenomen in het Friese Oude Bildtzijl, een van de meest noordelijke plaatsen van het land.
Communicatiemanager Johan Boelhouwer van Carglass en verantwoordelijk voor de reclame: "Niemand weet meer van het oplossen van ruitschade dan onze servicemonteurs. Onze eigen medewerkers leggen het gemak van onze service aan huis uit op televisie. De eigen medewerker is in dit geval een Friese servicemonteur die de taal van zijn klant spreekt."

Hoe maak je een begrijpelijke radiocommercial?

2012-01-10T09:00:00.000+01:00

De Nijmeegse studente Evelien Bakker doet onderzoek naar taalgebruik in radiocommercials. In een webenquête vraagt ze bezoekers naar een ruwe versie van een radiocommercial te luisteren en vervolgens enkele vragen te beantwoorden over bijvoorbeeld de duidelijkheid en de begrijpelijkheid van de commercial.

Meedoen aan de enquête duurt een minuut of tien; wie zijn naam en adres invult, kan bovendien een boekenbon winnen.

Doorbraak in het zoeken door ‘onleesbare’ teksten

2012-01-09T09:00:00.000+01:00

Watson doet mee in een quiz

Onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen hebben een techniek ontwikkeld om snel relevante informatie te filteren. Het gaat dan om lappen tekst die helemaal niet geschreven zijn om van a tot z te lezen. Dankzij de nieuwe methode kunnen nu ook nauwelijks gestructureerde teksten, losse notities en intern bedoelde documenten worden gescand. De bedenker van deze vorm van kunstmatige intelligentie is Ashwin Ittoo. Hij verwacht dat de algoritmen die hij heeft ontwikkeld zeer breed toepasbaar zijn, tot zoekmachines als Google aan toe. Ittoo promoveert op 5 januari 2012 aan de Faculteit Economie en Bedrijfskunde.
Voor een computer is het vinden van woordjes of combinaties daarvan in grote hoeveelheden tekst heel eenvoudig. Maar om een computer een tekst te laten begrijpen en er een conclusie uit te laten destilleren, is een techniek die nog sterk in ontwikkeling is.
Dat vereist zogeheten Natural Language Processing(NLP), een zijtak van kunstmatige intelligentie. Zo was het heel bijzonder toen de Watson-supercomputer van IBM een klein jaar geleden in staat bleek quizvragen beter te begrijpen en te beantwoorden dan de mens.

Kladjes
Niet geheel toevallig werkte informaticus Ittoo aan vergelijkbare technieken als hetWatson-project, want NLP vormde daarvoor de grondslag. Zijn algoritmes ontsluiten echter een enorme hoeveelheid extra informatie. Het was al mogelijk een computer goed leesbare teksten, zoals nieuwsberichten en wetenschappelijke artikelen, te laten begrijpen en er relevante informatie aan te onttrekken. Maar deze tekstanalyse kan nu ook worden toegepast op in telegramstijl geschreven informele kladjes, vol spel- en grammaticafouten, zoals klachtenformulieren van klanten of interne memo’s. Ittoo testte en ontwikkelde zijn zoekalgoritmes onder meer bij Philips Health Care en Bang&Olufsen. Beide bedrijven gebruiken inmiddels prototypes van zijn zoektechniek om hun bedrijfsinformatie, bijvoorbeeld over klanttevredenheid, te verfijnen.

Terrorismebestrijding
Hoewel de techniek is ontwikkeld bij bedrijven in consumentenelektronica, is deze veel breder toepasbaar, onder meer in medische dossiers, in financiële documenten, in terrorismebestrijding en in zoekmachines.
Ittoo stelt vast dat zoeken via Google vaak zeer veel resultaten oplevert, waardoor de behoefte bestaat die trefzeker te kunnen filteren. Hij verwacht dat zijn algoritmes daarbij behulpzaam zijn.
De verfijning van de bestaande NLP-technieken is niet alleen een wetenschappelijke stap voorwaarts, maar ook een commercieel interessante vinding. Alleen al in de Verenigde Staten wordt de markt voor dit soort tekstanalyse geschat op $ 835 mln. En het aantal gebruikers van de benodigde software steeg in 2010 met 25%. Daarom streeft Ittoo naar spoedige commerciële toepassing van zijn algoritmes. Die zijn nu specifiek voor de Engelse taal ontwikkeld, maar ze zijn toepasbaar voor elke taal, als daar maar een goed model voor bestaat.

Het regent dunne poep

2012-01-06T09:00:00.000+01:00

Taal is het leukste wat er is. En dat mag je wat mij betreft breed opvatten: dialecten, etymologie, oude talen, vreemde talen, subtalen, turbotalen, vertalen. Alles behalve betalen, zeg maar, want ik ben en blijf een Nederlandse. Dat brengt me dan weer bij de Nederlandse taal; de mooiste taal van allemaal. En dan vooral in geschreven woord. Oh, prachtig!

Als mensen zeiden dat ik me er als ras-alpha gemakkelijk vanaf maakte (‘Jij met je pretpakket’), pareerde ik vrolijk met het feit dat er niets zo bindt als taal en dat taal ook zo lekker onschuldig is, zelfs als de betekenis van de woorden dat niet is. Schelden doet geen pijn en lichamelijk letsel houd je er niet aan over. Maar dat was wat al te naïef gedacht en 2011 bracht ons de verschijnselen om dat eens pijnlijk te onderstrepen.
Schelden bleek wél zeer te doen, zo leerde Rihanna ons en zij is toch nogal wat gewend. Nou ‘pimpt’ en ‘hoet’ ze zelf ook nog weleens wat in het rond op Twitter, maar ‘niggabitch’, au, dat doet zeer! Misschien is het daarom een goed idee voor haar om naar Nederland te komen. Want hier is retroschelden nu in zwang. Dat doet minder zeer. Omdat we het niet begrijpen. En dan noemen we Rihanna fijn een Moriaantje-canaille. Arm meisje. Dat zal haar goed doen. Kan ze gelijk een beetje leren spellen met het leukste taalfenomeen dat Nederland in 2011 overspoelde.

Wordfeud. Extatisch was ik toen de digitale versie van scrabble zijn intrede deed. Want zoals ik al eerder schreef: het is echt overal goed voor. En velen zijn dat met mij eens. Helaas zijn dat niet louter taalliefhebbers. Dat er een dikke adder onder het wordfeud-gras school, begon me te dagen toen verschillende vrouwelijke spelers om mij heen begonnen te klagen over de dubbele agenda van verschillende random wordfeud-tegenstanders. Yeah, that’s right: ordinair geflirt en oneerbare voorstellen middels de chatfunctie in het edele woordspel. En sommigen hebben het niet eens op volwassen, weerbare vrouwen gemunt. Moeders, houdt uw kinderen binnen, buiten loert de boze wereld. Komen die hufters gewoon via de digitale achterdeur binnen. Het is toch om van uit je vel te springen! Hopelijk worden de wordfeud-letters voor dit soort tuig spoedig vervangen door de letter van de wet.

Waar ik ook boos over ben is dat een woord als tuigdorp het kan schoppen tot woord van het jaar 2011. Het is een lelijk woord met een lelijke betekenis en van verrijking van onze taal kunnen we wat mij betreft niet spreken. Maar voor die letteretters die wordfeud misbruiken voor criminele praktijken is het misschien een oplossing. Ze verdienen elkaar wel.

Tot slot heb ik nog een goede tip voor een ieder die nog op zoek is naar een goed voornemen voor 2012. Vergeet eens een spatie. Op een slager die adverteert met ‘konijnen bouten in pruimensaus’ zou ik graag de Keuringsdienst van Waren afsturen en het ‘wild triootje’ van diezelfde slager, is dat een inkijkje in zijn privéleven? En wat moet je nou met een fietsenmaker die ‘Binnen band kopen, buiten band gratis’ aanbiedt? Voert hij een dubbele boekhouding of is dit een aanzet tot diefstal? Maar ook in het verkeer kan zo’n extra spatie voor veel verwarring zorgen. Zou jij de borden ‘Weg om legging’ volgen? Bezint dus eer gij de spatiebalk beroert, hoewel de meeste van dit soort missers voor veel hilariteit zorgen. Onze Taal riep ‘Veel diarree gevallen in Nickerie’ uit tot leukste spatiefout van 2011. Nou ja, leuk… Je zou maar in Nickerie wonen.

bron: FOK

Het betere vertaalwerk in de app store

2012-01-06T08:55:00.000+01:00

Nu ook beschikbaar in de App store:
Google transalte.

Zulke blunders zijn we van de ze gigant niet gewend. En het is al helemaal verrassend dat het om een talige toepassing gaat.

Nogmaals: bezuinig niet op een tolk

2012-01-05T10:00:00.000+01:00

Dit bericht maakt duidelijk dat bezuinigen op een tolk, of het inhuren van een niet-beëdigde tolk, grote gevolgen kan hebben. Een Oostenrijkse arts wordt beschuldigd van moord, zeker nu uit de Arabische vertaling van de gerechtelijke stukken alle ontlastende verklaringen zijn weggelaten. Het oorspronkelijk Engelstalige document van 25 pagina's is door de voorzitter van het hof in zes pagina's Arabisch samengevat.
De zaak komt op 22 januari opnieuw voor. De advocaat van de arts heeft laten weten dat het gerecht zich door de oorspronkelijke verklaringen moet laten leiden.
bron: http://ooe.orf.at/news/stories/2514871/

zie ook ons bericht van 28 december 2011.

'Normale taal volgens taaldeskundigen'

2012-01-05T09:00:00.000+01:00

Liverpooltrainer Kenny Dalglish is niet te spreken over de gang van zaken rondom de schorsing van ex-Ajacied Luis Suarez. Dalglish kreeg vorige maand te horen dat zijn sterspeler Luis Suarez liefst acht competitieduels vanaf de tribune moest toekijken, vanwege racistische uitlatingen richting Patrice Evra.

'Het was de verkeerde jongen op het verkeerde moment', laat Dalglish woensdag in de Engelse media optekenen over het conflict tussen Suarez en Evra. De Uruguayaan noemde Evra, verdediger van Manchester United, in het treffen tussen beide clubs meermaals negro, tot ongenoegen van Evra. 'Als je het aan taalkundigen gaat vragen, dan zullen zij zeggen dat dit volstrekt normale taal is voor het gebied waar hij vandaan komt. Zijn vrouw noemt hem zo en hij zal dan niet beledigd zijn', aldus de oefenmeester van Liverpool.
'Het is erg jammer dat de meeste mensen de context niet kennen', vervolgt de 50-jarige Dalglish, die zijn club zich zag neerleggen bij de schorsing, zijn verhaal. 'Meer wil ik er niet over kwijt, het is allemaal aan de club verder. Ik denk persoonlijk niet dat wij er teveel op ingaan, maar de club heeft besloten het hierbij te laten. Nu hoop ik dat hij die acht wedstrijden er zo snel mogelijk op heeft zitten, zodat ik hem weer terug heb.'

Bron: www.voetbalzone.nl

'Gebaren maken taal leren makkelijker'

2012-01-04T09:00:00.000+01:00

Het leren van een taal gaat makkelijker als de woorden samengaan met gebaren.

Dat schrijven Duitse wetenschappers van het Max Planck Instituut in Leipzig in Mind, Brain and Education.

De wetenschappers lieten studenten zes dagen lang de kunstmatige taal Vimmi leren.
De helft van het materiaal werd aangeleerd door de studenten te laten spreken en schrijven, terwijl bij de andere helft ook gebaren en lichaamsbewegingen werden gemaakt, die de studenten moesten herhalen.
Het bleek dat studenten significant meer woorden onthielden van het deel dat samenging met gebaren.
Verrassend genoeg gold het niet alleen voor woorden met een makkelijk uitbeeldbare betekenis als ‘knippen’, maar ook voor meer abstractere woorden als ‘waarderen’ en ‘daarom’.
De onderzoekers suggereren dat het uitbeelden zorgt voor meer complexere en uitgebreidere opslag van het woord in de hersenen, waardoor die het makkelijker terug kunnen halen

Geen bijnamen voor impopulaire euro

2012-01-02T09:00:00.000+01:00

Tien jaar na de invoering van de euro moeten de euromunten en -biljetten het nog steeds zonder bijnamen doen. Volgens het Genootschap Onze Taal toont dat aan dat Nederlanders de munt nog steeds niet omarmd hebben.
Onze Taal peilde onder de bezoekers van de website wat voor koosnaampjes ze voor de euro hadden bedacht. Alleen 'euri' voor het meervoud van euro wordt wel gebruikt, verder werden er geen bijnamen gemeld.

Knaak
Ten tijde van de gulden heette een munt van 10 cent een dubbeltje of duppie. Een gulden was een piek, een rijksdaalder een knaak, een biljet van 10 gulden een joet en een biljet van 25 gulden was tientallen jaren een geeltje, ook al was het rood.
Het 100-guldenbiljet met een vogel werd al heel snel 'snip' genoemd, naar de vogel die op het biljet was afgebeeld.

Neuro.Onze Taal wijst erop dat iets bijnamen krijgt als het geliefd of aaibaar is. "Dat is de euro kennelijk nog niet gelukt", zegt Saskia Aukema van Onze Taal.
Nu de euro in gevaar is, worden mensen ineens wel creatief, constateert ze. Zo is er al sprake van de zeuro en de neuro. "En pleuro misschien, maar echt liefdevol is anders."

Dan moet het toch mogelijk zijn dat dez lezers van dit blog bijnamen verzinnen en die vervolgens breed uitdragen?

Een simpel voorzetje. Een muntje van 2 euro noemen voortaan een tweuro. Laat uw rescties hieronder achter.

Welkom in 2012!

2012-01-01T09:00:00.000+01:00

Geen enkel Nederlands woord rijmt op twaalf.
Een jaar bestaat uit 12 maanden.
12 is de sterkste wind in de schaal van Beaufort (orkaankracht).
Een octaaf bestaat uit 12 halve toonafstanden.
De Europese vlag heeft 12 sterren.
Jakob had 12 zonen, de voorvaders van de Twaalf stammen van Israël.
In de dierenriem zijn er 12 tekens: ram, stier, tweelingen, kreeft, leeuw, maagd, weegschaal, schorpioen, boogschutter, steenbok, waterman, vissen.
Twaalf is een dozijn. Twaalf keer een dozijn is een gros.
Jezus had 12 apostelen.
Er zijn 12 maanden in een jaar.
De wijzerklok telt twaalf uren.
Twaalf is de hoogste worp bij spellen met twee dobbelstenen.
Er bestaat een regelmatig twaalfvlak, de dodecaëder. De zijkanten hiervan zijn 12 identieke regelmatige vijfhoeken.
De Romeinse keizer Caligula werd geboren in het jaar 12.
Gedurende 12 eeuwen werd het getal 12 als grondtal gebruikt. (Nu is dat het getal 10.)
12 is een heilig getal. Omdat 3 en 4 volgens de christelijke leer beide heilige getallen zijn, is het product hiervan net als de som zeven extra heilig.
Het getal twaalf wordt gezien als het getal van perfectie, volledigheid en eenheid.
Een dozijn keer een dozijn is een gros (12 kwadraat of 12 x 12 is 144) .

'Laten we nu eens ophouden met dat rare Engels van ons'

2011-12-29T09:00:00.000+01:00

cast (!) van Spangas

We bedienen de buitenlandse studenten beter met goed Nederlands dan met krom Engels. Dat stelt taalkundige en publicist Rik Smits in de Volkskrant van vandaag.
Of er een Nederlandse volksaard bestaat of niet, één karaktertrek hebben bijna alle welopgevoede en hoogopgeleide Nederlanders gemeen: een kleinerende blik op de eigen cultuur. Uitdrukkingen als 'we zijn maar een klein landje' en het weinig complimenteuze 'op zijn Hollands' getuigen daarvan, maar ook onze buitensporige bewondering voor dominante buitenlandse culturen. Omstreeks 1900 domineerde Frankrijk, dus wilde elke kunstenaar naar Parijs, kwam er facultatief Franse les op de lagere school en adverteerde bijvoorbeeld magazijn de Bijenkorf met lange lappen geheel in het Frans gestelde tekst.
Katzwijm
Sinds de Tweede Wereldoorlog ligt Nederland kritiekloos in katzwijm voor de Engels-Amerikaanse cultuur: Populaire radiostations brengen vrijwel uitsluitend Engelstalige muziek ten gehore, bioscopen tonen vrijwel uitsluitend films uit de Hollywoodstal en we volgen de Amerikaanse presidentsverkiezingen alsof het om de president van Nederland gaat. Maar ook onze politici kijken in het algemeen vooral over het water en staan meer dan in welk ander continentaal Europees land ook met de rug naar Europa.

Heel bijzonder is hoe we ons van onszelf vervreemden en ons daarover ook nog eens vol zelfoverschatting op de borst kloppen met onze mythische talenkennis. Pardon: onze kennis van het Engels, want iemand die een woordje Duits of Frans spreekt, moet je tegenwoordig met een lantaarntje zoeken. Maar ook dat Engels bestaat vooral in onze verbeelding, het niveau ervan overstijgt lang niet altijd dat van een automatisch vertaalde Koreaanse gebruiksaanwijzing.

Tekenend is hoe het Amsterdamse GVB zich al jaren onsterfelijk belachelijk maakt met 'leaving the vehicle, don't forget to check out...', maar meer nog dat dat de NCRV in de opvoedende jeugdserie Spangas een lerares Engels doodleuk het tenenkrommende 'I think I will go soon to bed' laat uitbraken (22 december 2011).

Onverstaanbaar DutchglishOok onze hogescholen en universiteiten laten zich niet onbetuigd. Al decennia koeterwaalsen daar hele congreszalen in onverstaanbaar Dutchglish omdat er mogelijk een buitenlander in de zaal zit (dat mag dan best een Italiaan, Argentijn of Algerijn zijn, daar zijn we ruimhartig in). Erger is dat ze grote delen van hun onderwijs ook zo aanbieden - malligheid als Engelstalige colleges Turks aan Nederlandse studenten. In Maastricht zijn zelfs de inschrijvingsformulieren alleen nog in het Engels verkrijgbaar. Dit alles ter wille van de 'internationale uitstraling' en het aantrekken van buitenlandse studenten. Tja.

Geen ander land benadeelt de eigen bloem der natie moedwillig zo ernstig. Dat Engels is een handicap omdat studenten, ook als hun Engels zo goed zou zijn als ze zelf denken (quod non), nodeloos moeten meehobbelen in een taal die niet de hunne is. Bovendien is het Engels van het collegegevend personeel doorgaans van het niveau kolenhok.

SprinkhanenEn nu ontdekte het Nuffic ook nog dat die felbegeerde buitenlanders zich als sprinkhanen gedragen: ze komen, vreten de collegeruif leeg en hoppen verder. Geen wonder, want we trekken precies de verkeerden aan. 'Onze sterke kant is onze Engelstaligheid', zei Nuffic-directeur Van den Eijnden in de Volkskrant van 23 december. Maar dan toch alleen voor studenten die niets met Nederland hebben maar te arm zijn voor de draconische collegegelden van Engeland en Amerika. Daartegenover maken we het buitenlanders die gemotiveerd naar Nederland komen zo onaantrekkelijk mogelijk door ze geen toegang te geven tot onze taal.

Zo'n twintig jaar geleden ontwierp de Rotterdamse hoogleraar Sciarone cursussen Nederlands voor studenten uit China waarbij onder meer veel woordjes geleerd moesten worden. De Nederlandse onderwijswereld, waar men toen al op kennis neerkeek, verguisde hem, maar zijn Chinezen waren er dolblij mee en leerden de taal vlot. Het is tijd om eindelijk de waarheid onder ogen te zien en op te houden met dat rare Engels. Tijd om te investeren in goede voorzieningen voor buitenlandse studenten om Nederlands te leren en onze cultuur te leren kennen.

Rik Smits is taalkundige en publicist.

Bespaar nooit op een tolk

2011-12-28T09:00:00.000+01:00

Een slechte tolk vertaalt
wat de baas wil horen.

De tolk is een klein, maar vitaal radertje in het internationaal zakendoen. Besparen op een tolk is daarom geen goed idee.
Het is een ongeschreven wet in het internationaal zaken doen: degene met het grootste belang regelt (en betaalt) de tolk. Maar Thomas Kascha die duurzaam wegwerpservies verkoopt in Europa en de Verenigde Staten met zijn handelsfirma SD Trading vindt dat een slecht uitgangspunt: ‘Veel internationale samenwerkingsverbanden stranden door miscommunicatie, die doorgaans het gevolg is van slecht gesproken Engels. Zorg dat je altijd zelf een tolk meeneemt op zakenreis.’

Taal en cultuur kunnen zakelijke communicatie in de weg staan. Het overwinnen van dat probleem kan het begin zijn winstgevende handel of een zakelijke relatie. Een slechte tolk - een student die de taal spreekt, Google Translate of zelf onderhandelingen voeren in je beste steenkolenengels - kan leiden tot verloren geld, het afketsen van een transactie of beëindiging van de zakelijke relatie.

NGTV
Een geschikte tolk vinden is echter niet eenvoudig. Iedereen kan zich tolk noemen. Alleen tolken lid van het Nederlands Genootschap van Tolken en Vertalers (NGTV) zijn echter professioneel opgeleid of hebben een proeve van bekwaamheid afgelegd. NGTV heeft een tolken- en vertalerdatabase die op internet is te raadplegen.
Groente-ondernemer Rob Baan van Koppert Cress zou net als Thomas Kascha altijd zelf een tolk op zakenreis meenemen, zeker bij de eerste ontmoeting. Hij heeft de tolken echter niet altijd voor het uitzoeken gehad. Als zadenexpert in dienst van de Zwitserse multinational Syngenta ontgon hij als eerste vaak een markt, zoals China of landen achter het IJzeren Gordijn. ‘Ik ben in Japan en Korea regelmatig de mist ingegaan door te werken met iemand met wie ik goed kon praten. Je klampt je in een vreemd land snel vast aan een persoon die Engels, Duits of Frans spreekt en doet alsof hij verstand van zaken heeft. Vaak vertaalt zo’n persoon niet jouw vragen, maar geeft antwoorden die zijn baas wil horen. Als je een vraag stelt en de tolk antwoordt: ‘chairman says yes’ dan weet je dat je wordt belazerd. Daar kom je achter als je controlevragen stelt. Maar dat weet ik pas met die kennis die ik nu bezit.’

Antonietta Toffolo
De van oorsprong Italiaanse Antonietta Toffolo van Toffolo International Relations is dit jaar uitgeroepen tot beste tolk van Nederland. Zij tolkt in Italiaans, Nederlands, Spaans en Engels en passief in het Frans en Duits. Toffolo ziet het geregeld gebeuren dat een zakelijke overeenkomst afketst op gebrek aan kennis van de taal, cultuur of de zakelijke etiquette. ‘Geen tolk inschakelen bij zaken in het buitenland is een verkeerde bezuiniging. Iemand die de taal en de cultuur kent van een land kan het verschil maken. De eerste indruk is belangrijk. Als je pas in tweede instantie een tolk inschakelt, is er al veel tijd en mogelijk geld verloren gegaan.’
De voormalige sales manager internationaal van Philips Research geeft een voorbeeld. ‘Ik werd als tolk ingeschakeld door een Nederlands bedrijf dat uit Italië olijfolie en andere kwaliteitsproducten importeerde. De leveranties en afspraken verliepen altijd moeizaam. Zij moesten zelfs een keer zelf met een busje naar Italië rijden, omdat maar de helft van de bestelde olijfolie was afgeleverd en de kerstpakketten niet gevuld konden worden. Ik heb de zaak in goede banen geleid door de punten voor de vergadering met de leverancier af te stemmen op de Italiaanse mentaliteit. We werden daarna zelfs uitgenodigd voor de lunch. Dat was nooit eerder gebeurd.’

Goede verstandhouding
Het is goed gekomen tussen de Italianen en de Nederlanders, zegt Toffolo. Volledig de vinger op de zere plek leggen kan zij niet, maar de beëdigd tolk weet dat Italianen in het zakendoen sterk hechten aan een goede verstandhouding. ‘De slechte communicatie en slechte relatie met de Hollanders zorgde ervoor dat de Italianen niet altijd hun afspraken nakwamen. Nederlanders zijn tevreden met een goed product, zelfs als dat wordt door geleverd door een contact dat ze niet per se sympathiek vinden. Maar Italianen willen ook een band opbouwen met de mens achter het product.’

Bron: FD

Nederlandse taal rukt op in moskeeën

2011-12-27T09:00:00.000+01:00

De Nederlandse taal is in opkomst in moskeeën. In een aantal islamitische gebedshuizen preekt de imam tegenwoordig in het Nederlands. In andere moskeeën is de preek in het Arabisch, maar wordt die na afloop in het Nederlands samengevat. Volgens Nico Landman, hoofddocent islamitische studies aan de Universiteit Utrecht, lopen Surinaamse moslims voorop.
In deze gemeenschap zijn er steeds meer imams die in het Nederlands preken. De reden is simpel, aldus Landman. ''Voor de Surinaamse moslims geldt dat Nederlands de omgangstaal is.'' Dat heeft weer mede te maken met de historische band tussen Nederland en Suriname. De Surinaamse moslimgemeenschap is met 10 tot 20 moskeeën wel klein.
Marokkaans
Ook de Marokkaanse gemeenschap experimenteert behoorlijk. Jongerenimam Yassin Elforkani is een van de voortrekkers hiervan. Hij preekt zelf altijd in het Nederlands. Daarmee begon hij een jaar of 3 geleden in de El Oumma moskee in Amsterdam-Slotervaart en hij doet dat nu ook op andere plekken.
Volgens Elforkani zijn er inmiddels vier Marokkaanse moskeeën waar in het Nederlands wordt gepreekt. Daaronder zijn de grote moskee in Utrecht en de blauwe moskee, ook in Amsterdam-Slotervaart. Dit zijn ''twee hele grote, prominente moskeeën'', aldus Elforkani. Volgens hem begint het preken in het Nederlands ''een structurele aanpak te worden''.
In een veel groter aantal van de pakweg 200 Marokkaanse moskeeën zijn de preken in het Arabisch, maar worden die na afloop in het Nederlands samengevat. Elforkani denkt dat dit in de helft van de moskeeën gebeurt. Volgens Landman ligt dat percentage lager, hoewel hier geen harde cijfers over zijn.

Jongeren
Dat het Nederlands in Marokkaanse moskeeën in opkomst is, komt volgens Elforkani voornamelijk door de jongeren. Die spreken vaak nauwelijks Arabisch. Bovendien hebben zij ''behoefte om religiositeit te linken aan de Nederlandse context''.
In de Turkse gemeenschap (circa 250 moskeeën) is de preek nog vrijwel altijd in het Turks, zegt Landman. ''Binnen de Turkse gemeenschap wordt toch wat sterker vastgehouden aan de Turkse taal. Marokkaanse jongeren communiceren op Facebook in het Nederlands, Turkse jongeren doen dat in het Turks.''

Islam
Al met al is het Nederlands dus vaker te horen in moskeeën. Maar de vraag of er daarmee ook een Nederlandse islam ontstaat, is volgens Landman niet zo gemakkelijk te beantwoorden.
''Dat de moskeegangers geleidelijk aan meer Nederlands worden, in ieder geval in hun taalgebruik, is onmiskenbaar. In die zin wordt de islam Nederlands. Maar dat hoeft in feite niets te zeggen over de interpretatie van de islam. Je kan je ook in de Nederlandse taal afzetten tegen de Nederlandse cultuur.''

Tuigdorp Van Dale-woord van 2011

2011-12-23T09:00:00.000+01:00

Tuigdorp is het
woord van het jaar 2011
volgens Van Dale

Bij Van Dale is tuigdorp gekozen tot het woord van het jaar 2011. Er waren tien woorden genomineerd. Als tweede woord eindigde caviapolitie, derde werd occupyer.16.000 mensen brachten op internet tussen 29 november en 19 december hun stem uit; van hen koos 43 procent voor tuigdorp. Daarmee wordt een afgelegen plek met asowoningen bedoeld. Tuigdorp kwam in februari in het nieuws door PVV-leider Geert Wilders. Hij vond dat overlastgevende veelplegers moesten worden verbannen naar tuigdorpen.
Het jongerenwoord van het jaar is planking, een stunt uithalen waarbij men zo stijf als een plank op een vreemde plek gaat liggen, dit fotograferen of filmen en de foto of film via internet publiceren.
Vleeshufter
Als politieke term werd bedrijfspoedel gekozen. Geert Wilders noemde PvdA-leider Job Cohen in het debat over de miljoenennota "de bedrijfspoedel van de heer Rutte die af en toe mag keffen, maar 's avonds weer op schoot springt".
Het lifestylewoord is vleeshufter. Dat woord werd bekend door onderzoek van voormalig hoogleraar Diederik Stapel, waaruit zou blijken dat iemand die vlees eet mede daardoor egoïstisch is en asociaal gedrag vertoont. Later bleek dat Stapel de uitkomsten van het onderzoek verzonnen had.
Het woord uit de wereld van sport en amusement is wordfeuden.
De bezoekers van het congres van het Genootschap Onze Taal kozen in november weigerambtenaar tot woord van het jaar.

Stoeproken
Bij Van Dale in België is stoeproken gekozen tot woord van het jaar 2011. Als tweede eindigde frietrevolutie (protest in België tegen het voortduren van de regeringsformatie) en als derde heen-en-weerkind (kind dat in een echtscheiding heen en weer getrokken wordt tussen de ouders).
Het jongerenwoord was torenpoeper, een verwijzing naar de burgemeester van Aalst, die seks had op een toren. In de categorie sport en amusement werd belspeldel gekozen. Zo werd een presentatrice van een belspelletje op tv genoemd nadat het bedrog in die spelletjes bekend was geworden.

"Stoeproken" is 'Woord van het Jaar 2011'

2011-12-22T09:00:00.000+01:00

In de niet aflatende stroom verkiezingen 'woord van het jaar' is nu ook de Vlaamse verkiezing tot een eind gekomen. Gisteren, 20 december, werd de uitslag bekend gemaakt.
"Stoeproken" is verkozen tot Woord van het Jaar 2011. Dat hebben Van Dale Uitgevers en de VRT bekendgemaakt. "Frietrevolutie" en "heen-en-weerkind" vervolledigen de top drie.

Van 29 november tot 19 december kon gestemd worden op de tien genomineerde woorden voor het Woord van het Jaar 2011. Er kon gestemd worden in vijf categorieën (jongerentaal, lifestyle, sport/amusement, economie en politiek).

Op internetsites, weblogs, Twitter, Facebook en in radio- en tv-programma’s werd de afgelopen weken gediscussieerd over de genomineerde woorden en werden er oproepen tot stemmen geplaatst. Zo'n 16.000 mensen lieten hun stem achter en bepaalden daarmee welk nieuw woord tentsletje (2010), ontvrienden (2009) en swaffelen (2008) mag opvolgen.

"Stoeproken", een woord uit de categorie lifestyle, haalde het uiteindelijk met 16 procent van de stemmen. "Stoeproken" haalde het van "frietrevolutie" en "heen-en-weerkind". Van Dale omschrijft stoeproken als "roken op de stoep voor een café of restaurant, wegens het rookverbod in de horeca".

Ook in de vijf afzonderlijke categorieën werd een winnaar gekozen:

Jongerentaal:

torenpoeper
bingelen
ownen

Lifestyle:

stoeproken
pippapoep
swappen

Sport/amusement:

belspeldel
wildbreien
fietsostrade

Economie:

citroenloopbaan
restbank
letsen

Politiek:

frietrevolutie
obesitasregering
vlinderakkoord

"Boeiuh!" is Kinderwoord van het Jaar

De Ketnet-kijkers hebben het Kinderwoord van het Jaar gekozen. "Boeiuh!" werd met ruime voorsprong verkozen. "Boeiuh!" (mét uitroepteken) is een variant van "boeiend", maar betekent net het tegenovergesteld: "ik vind het maar niets".

Het winnende woord is bekendgemaakt door de gelegenheidswrappers Peter Van de Veire en Miguel Wiels. Die namen aanleiding van Ketnet for Life de rol van de vaste wrappers over.

Student krijgt toch extra tentamentijd

2011-12-21T09:00:00.000+01:00

De examencommissie geeft een deeltijdstudent Accountancy uit Breda toch 25 procent extra tentamentijd. Eerder wees zij dit verzoek af, maar het College van Beroep van Avans achtte het bezwaar van de student gegrond.
De student uit Egypte had op advies van de studentendecaan om extra tentamentijd gevraagd. Hij beheerst de Nederlandse taal niet goed genoeg om de tentamens in de daarvoor gegeven tijd af te leggen. Hij woont nu drie jaar in Nederland en heeft het benodigde certificaat (NT2-niveau) behaald, dat toegang geeft tot een hogeschool.

Eerder oordeelde de examencommissie daarom dat de student binnen de reguliere tijd een tentamen moet kunnen maken. ‘Dat de terminologie en de stof onbekend terrein zijn, geldt voor alle studenten’, zegt Ad van Zundert, voorzitter van de examencommissie van de Academie voor Deeltijd (ADT).

Aangescherpt beleid
De examencommissie hanteert sinds dit studiejaar een aangescherpt beleid: studenten die aan de toelatingseisen van Avans voldoen, krijgen geen extra tentamentijd tenzij het een uitzonderlijk geval betreft.
Volgens het College van Beroep had de examencommissie een te strikt formele opstelling vanwege de nieuw uitgezette lijn en heeft daardoor het advies van de decaan naast zich neergelegd. De examencommissie heeft bij haar besluitvorming onvoldoende de aangevoerde inhoudelijke argumenten van de student onderzocht.
In haar heroverweging heeft de examencommissie alle belangen opnieuw afgewogen en de student toch 25 procent extra tentamentijd in de propedeuse toegekend. ‘De student heeft een Arabische achtergrond en woont nog maar relatief kort in Nederland. We willen hem toch de mogelijkheid geven om de Nederlandse taal onder de knie te krijgen en zich op taalgebied te ontwikkelen’, aldus Van Zundert.

Subsidie tegen vloeken vervalt

2011-12-20T09:00:00.000+01:00

De Bond tegen het Vloeken krijgt geen geld meer van Gelderland. Door bezuinigingen heeft de provincie besloten de jaarlijkse subsidie te schrappen.De Bond tegen het Vloeken kreeg dit jaar nog 300 euro van de provincie Gelderland. Dat was al geen grote bijdrage, maar 'alle bedragen zijn belangrijk voor ons, ook deze 300 euro", zegt Bert Gijsbertse van de Bond tegen het Vloeken.

De bond strijdt al jaren voor 'respectvol taalgebruik'. Met posters vraagt de bond daar aandacht voor, ook staan borden langs sportvelden. Omdat de taalverruwing de laatste jaren toeneemt, zou de bond veel meer willen doen. "We plakken al minder posters omdat het anders te kostbaar is. We zouden graag meer posters plakken en vaker gastlessen geven, maar daar we hebben we de financiële middelen niet voor."
Toch kan de Bond tegen het Vloeken volgend jaar nog rekenen op geld van de provincie, al is het niet in de vorm van een subsidie. Na afloop van de laatste Statenvergadering van 2011 zaten Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten aan tafel voor een afsluitende maaltijd. VVD'er Jart Sluiter collecteerde daar voor de Bond tegen het Vloeken en haalde 316 euro op. Gijsbertse waardeert deze geste. "Het bedrag liegt er niet om. De provincie ondersteunt nog altijd onze gedachte."

'Duidelijke taal' geëist in Antwerpen

2011-12-19T09:00:00.000+01:00

Voor wie niet zo lang studeerde of de Nederlandse taal moeilijk te begrijpen valt, wordt administratieve rompslomp vaak een onoverkomelijke struikelblok. Stop Armoede Nu ijvert daarom voor eenvoud in briefwisseling en een betere dienstverlening. Een ludieke actie op het Mechelseplein moest dit dinsdag onder ogen brengen.

"Aanvraag van een verklaring van inschrijvingVoorbehouden aan de burgers van de Unie, ingediend overeenkomstig de bepalingen van het artikel 50 van het koninklijk besluit van 8 oktober 1981 betreffende de toegang tot het grondgebied, het verblijf, de vestiging en de verwijdering van vreemdelingen.
Betrokkene wordt ingeschreven in het wachtregister op het verklaarde adres, in afwachting van de uitvoering van de woonstcontrole."

Zelfs iemand die de taal kent, moet enkele keren de zinnen lezen voor hij enig idee heeft waar het om draait. Deze stadhuistaal kan misschien voor de ambtenarij duidelijk zijn, voor de simpele burger is het een onontwarbaar kluwen van opsommingen en termen.
Dit zou veel eenvoudiger en begrijpbaarder moeten. Iedereen zou er zijn voordeel mee doen. De dienstverlening aan het loket loopt er vaak parallel mee en dus even onbegrijpelijk. Ook formulieren die telkens weer ter goedkeuring moeten worden ingediend of die bijvoorbeeld vanaf een bepaalde leeftijd gelden, zouden automatisch en/of eenmalig moeten worden toegepast, zoals bijvoorbeeld de aanvraag van het Omnio-statuut.

Samenlevingsopbouw Antwerpen publiceerde een gids 'Omgaan met papieren' waar dit thema perfect bij aansluit. “Ik ben geen genie en ik denk soms dat mensen die de brieven sturen dat wel van me verwachten", citeert de publicatie een van de bevraagden.
Mensen verdrinken soms echt in de hele papierwinkel.
Met enkele toneeltjes werden de eisen en noden duidelijk gemaakt. "Gelieve aan de lijn te blijven. Er zijn nog tien wachtenden voor u."

Burgemeester Janssens:
"Ik heb heel veel voorbeelden gezien van brieven die een aantal organisaties zelf gemaakt hebben die aantonen dat het heel gemakkelijk veel simpeler kan. Wat we heel gemakkelijk zouden kunnen afspreken is, aangezien dat jullie er al mee bezig zijn om het makkelijker te maken, dat we jullie daar niet mee lastig moeten vallen en we jullie vragen dit samen met ons te doen.
Ik denk dat we zowel bij de dienst loketten van de stad als met het OCMW heel gemakkelijk samen met jullie een werkgroep zouden kunnen maken waarin we zeggen 'Laat ons gewoon beginnen met die formulieren, met al die paperassen, één voor één samen te overlopen en waarbij jullie ons zeggen hoe het simpeler kan'.
Nu weten we wel dat er altijd iemand zal zijn die ons zal lastig vallen om te zeggen dat het niet kan, gewoonlijk iemand die veel gestudeerd heeft, een advocaat of iemand die rechten gedaan heeft en die zal zeggen 'Jamaar, als we het zo doen is het niet meer wettelijk'. Maar ik denk dat we op zijn minst nog altijd kunnen zorgen dat we samen een brief maken die simpel is en begrijpelijk.
Ik heb ook begrepen dat als we papieren sturen naar iemand met de vraag die in te vullen, we er eigenlijk veel informatie zelf kunnen opzetten, zoals het adres. Een concreet engagement: laat ons samen met de diensten van de stad en het OCMW en jullie de formulieren bekijken en verbeteren."

"Ik weet ni worrak mut saajn oem te weete worrak mut saajn."

Leen Verbist (SP.A), (toekomstig) voorzitter van het OCMW: "Ik ben nogal een praktisch iemand en heb al geleerd dat dingen dikwijls niet zo eenvoudig zijn als je zelf denkt. Woonhaven heeft al samengewerkt metWablieft om brieven eenvoudiger te maken. Toch blijven die brieven dikwijls moeilijk omdat je juridisch correct moet blijven. Wat ik hier zag is een schitterende oplossing: op de achterkant van de brief hetzelfde zeggen in een eenvoudige taal. Ik wil me alvast engageren om te zien of dit mogelijk is."

Wablieft heeft reeds 25 jaar ervaring met duidelijke taal voor volwassen lezers die moeite hebben met lezen en schrijven. Zij gaven hier enkele voorbeelden van vereenvoudiging van administratieve brieven.

Papiaments is nieuwe voertaal op havo/vwo Curaçao

2011-12-16T14:00:00.000+01:00

Curaçao krijgt de eerste Papiamentstalige havo/vwo-opleiding ter wereld. Dat heeft de Curaçaose minister van Onderwijs Lionel Jansen donderdag 15 december bekendgemaakt.
Papiaments is de nationale taal van Curaçao, zo benadrukt Jansen.
De huidige regering wil het belang van het Papiaments onderstrepen en daarom moet er ook een opleiding op dit niveau in het Papiaments zijn, aldus Jansen.
Curaçao kent drie officiële talen: Papiaments, Nederlands en Engels.
Papiaments is de volkstaal. De meeste middelbare scholen op Curaçao geven les in het Nederlands. Ook in de rechtspraak wordt Nederlands gesproken. Veel scholen in het basisonderwijs zijn wel Papiamentstalig, evenals een vsbo-opleiding.
De Papiamentstalige school zal in het schooljaar 2012-2013 van start gaan en is in handen van de humanistische schoolopleiding die is opgericht door de Curaçaose schrijver Frank Martinus Arion.

Stresstest is Duits woord van het jaar

2011-12-16T13:30:00.001+01:00

Het belangrijkste Duitse woord van 2011 is stresstest. Dat heeft het Genootschap voor de Duitse Taal vrijdag bekendgemaakt. Regeringen, banken, kerncentrales en megaprojecten moesten het afgelopen jaar worden gecontroleerd op stressbestendigheid.
Het woord stresstest versloeg onder meer Merkozy, de naam voor de nauwe samenwerking tussen de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy. In de top 10 staat ook het werkwoord guttenbergen, een synoniem voor plagiaat plegen dat is genoemd naar de sjoemelende oud-minister Karl-Theodor zu Guttenberg.
In Nederland maakt woordenboekuitgever Van Dale aanstaande dinsdag het woord van het jaar bekend. Onder de kanshebbers zijn caviapolitie, EHEC-bacterie en tuigdorp.

Steeds meer Engelse woorden in het Nederlands

2011-12-16T13:30:00.000+01:00

De Nederlandse taal kent meer en meer Engelse woorden. Psycholinguïst Gerrit Jan Kootstra van de Radboud Universiteit onderzocht wat van invloeden is op het wisselen van taal binnen een en dezelfde taaluiting. Zoals: 'wat een beauty!' Helaas voor puristen: “De neiging om elkaar na te doen is vreselijk sterk.”
Code-switching, het verschijnsel dat Kootstra onderzocht, gaat niet over het gebruik van ingeburgerde Engelse woorden zoals computer of e-mail, maar over het larderen van alledaags Nederlands met buitenlandse, vaak Engelse woorden en zinsneden. Bijvoorbeeld: "Zit me niet te hasslen, ik zei toch dat ik het zou doen" of: "O wat een beauty, die moet ik hebben!"

Mensen praten elkaar naKootstra stelde vast dat taalkundige factoren en de mate waarin je gesprekspartner wisselt tussen talen, elkaar versterken. Als een codeswitchende gesprekspartner woorden gebruikt die in het Nederlands en Engels veel op elkaar lijken, zoals film en baby, maar ook tomaat/tomato wordt de neiging om zelf te switchen groter. Dat gebeurt ook als die gesprekspartner woorden gebruikt die in beide talen dezelfde vorm of klank hebben, maar een andere betekenis: bijvoorbeeld pet of rok/rock.
De belangrijkste conclusie van Kootstra's onderzoek is dat mensen hun taalgebruik aanpassen aan met wie ze praten. "En dat gaat verder dan je zelf door hebt. Je woordkeus, maar zelfs je woordvolgorde breng je in lijn met de taal van je gesprekspartner. Anders gezegd: de neiging om elkaar na te doen, is vreselijk sterk. Psychologen en neurowetenschappers hebben eerder aangetoond dat spiegelgedrag een automatisch, onbewust proces is. Mijn onderzoeksresultaten bevestigen dat beeld."

Don't worryDat is slecht nieuws voor taalpuristen, die gruwen van de 'verengelsing' van het Nederlands. "Als de taalomgeving steeds meer Engels en Nederlands naast en door elkaar heen bevat, is het onvermijdelijk dat mensen dat over gaan nemen. Mensen die daarover foeteren, zou ik willen zeggen: don't worry."
"Wie strikte ideeën heeft over zuiver taalgebruik, kan zijn of haar eigen taal zo 'puur' mogelijk proberen te houden. Dat zal al moeilijk genoeg zijn. Maar verder: taal ontwikkelt zich, past zich aan aan de omgeving. Het heeft geen enkele zin om je daartegen te verzetten", zegt Kootstra die op 12 januari promoveert.

Europa spreekt helemaal geen Duits meer

2011-12-16T11:30:00.000+01:00

Jetzt spricht man Deutsch in Europa, zei Volker Kauder onlangs, toen het erop leek dat Duitsland Europa uit de eurocrisis zou trekken. De uitspraak van de CDU/CSU-voorzitter viel niet goed bij de overige lidstaten.
Dat men Duits spreekt in Europa is ook niet waar, schrijft de Süddeutsche Zeitung. Uit onderzoek blijkt dat steeds minder Europese jongeren op school Duits leren. Vooral in Zuid-Europa neemt de belangstelling voor Duits op school af. Ook in Nederland is het aantal leerlingen dat in de bovenbouw Duits als vak heeft de afgelopen vijf jaar drastisch gedaald. In 2005 leerde nog 86 procent van de Nederlandse bovenbouwleerlingen Duits. In 2010 was dat nog maar 44 procent. Dat blijkt uit cijfers van het Statistische Bundesamt.
Maar onder volwassenen neemt de belangstelling voor Duits toe. Sommige Goethe-instituten zien een toename van 60 procent bij de deelnemers aan cursussen Duits.

Liplezen helpt mensen met afasie

2011-12-16T11:00:00.000+01:00

Mensen met afasie (woordvindproblemen, een taalstoornis meestal veroorzaakt door hersenletsel) hebben moeite met het waarnemen van klankverschillen. Hoe kleiner de verschillen, hoe groter de problemen. Liplezen kan helpen, blijkt uit onderzoek van promovenda Dörte Hessler van de Rijksuniversiteit Groningen.Gesproken taal verwerk je meestal moeiteloos. Pas als er iets mis is met de verwerking, merken we hoe ingewikkeld het eigenlijk is. Uit Hesslers studie blijkt dat mensen met afasie meer moeite hebben met het herkennen van kleine dan van grote klankverschillen.
Verschillen klankenKlanken kunnen bijvoorbeeld verschillen in de manier waarop de klank wordt gemaakt, de plaats waar dat gebeurt en het feit of de stembanden gaan trillen bij een klank. Klanken die op al deze drie onderdelen van elkaar verschillen blijken eenvoudiger te herkennen dan klanken die maar op één onderdeel verschillen.
Het lastigste onderscheid is te maken bij klanken die alleen verschillen in het al of niet laten trillen van de stembanden (bijvoorbeeld het verschil tussen p of b).
LiplezenIn de hersenen van luisteraars zonder taalproblemen zie je een sterkere reactie als de verschillen tussen klanken klein zijn. Waarschijnlijk heb je extra aandacht nodig bij het verwerken van kleinere verschillen. Visuele ondersteuning, zoals liplezen, helpt bij de verwerking van spraak. Dit geldt zowel voor personen zonder taalproblemen als voor mensen met afasie.

Twitteren in de les

2011-12-16T09:00:00.000+01:00

Als er één medium is dat het schriftelijk taalgebruik stimuleert, dan is het Twitter. Dit lesidee is een warm pleidooi voor meer Twitter in de les (Nederlands). We geven u suggesties voor het maken van tweets, twijmpjes en chreets (christmas tweets). Voor wie meer wil weten, is er achtergrondinformatie over Twitter en voorbeelden uit het creatieve arsenaal van tweets.

Uitdagend beknoptTwitter dwingt de schrijver om na te denken over de essentie van zijn boodschap. Vaak blijkt die heel goed in een korte tekst te passen, of het nu gaat om nieuws, een vraag of een grap. En als het lastig is, dan zien twitteraars die 140 tekens vaker als een uitdaging dan als een beperking. Dat bleek o.a. toen de de app Tweetdeck een functionaliteit lanceerde waarmee langere tweets mogelijk zijn. Verreweg de meeste gebruikers maakten hier geen gebruik van.

Twijmelarij
Een tweet op rijm noem je een twijmpje. Een twijmpje concentreert zich rond één thema, meestal slechts een enkel woord. Ergens in het twijmpje moet dit thema, voorzien van een hashtag (#), worden gebruikt. Wilt u weten wat een hashtag is? Lees dan dit pdf-bestand met de uitleg over en achtergrond van het medium Twitter.

De opdracht
In de les geeft u leerlingen de opdracht een twijmpje te bedenken en deze binnen een bepaalde termijn (een week) daadwerkelijk op Twitter te plaatsen. Spreek een herkenbare hashtag af, of maak een speciaal account aan, zodat er geen verwarring met andere berichten kan ontstaan. U kunt de opdracht voor een twijmpje zo breed maken als u wilt. Gangbaar is om maximaal vier regels te gebruiken en het rijmschema a-a-b-b, a-b-a-b of a-b-b-a te hanteren. U kunt er ook voor kiezen een bestaande dichtvorm af te spreken, zolang deze maar in 140 tekens past. Wilt u niet rijmen, denk dan eens aan een aforisme of een modern gezegde (zie alinea ‘Populaire en inspirerende voorbeelden').

Onderwerp
Er is in de (be)leefomgeving van uw leerlingen ongetwijfeld een thema te vinden dat zich leent voor een bundeling van tweets. Denk aan een persoonlijk of actueel onderwerp, een actie voor het goede doel, een mooi plekje of een discussiepunt. Ook bredere thema’s als ‘ontwikkelingssamenwerking’, ’dierenleed’of ‘eerste liefde’ kunnen tot ruime inspiratie leiden. Deze tijd van het jaar leent zich uiteraard ook voor een chreet (een samentrekking van Chistmas tweet) via Twitter.

Chreet
In de kerstperiode kunt u natuurlijk ook via Twitter een aangename wens de wereld in te sturen. Bundel alle kerstwensen van uw leerlingen in een widget op de schoolwebsite. Wie liever tastbare tweets verzamelt, kan de bijgaande bouwplaat van een ster downloaden.
• Print de bouwplaat op stevig (geel) papier
• Schrijf de tweet op beide zijden van de ster
• Voeg eventueel extra kleur toe met behulp van kleurpotloden of vetkrijt
• Zet de ster in elkaar met nietjes
• Hang de sterren in de boom (om een lichtje)
of…
• …koop een lichtjesgordijn en hang een sterrenregen in een hoek van de klas

Tweets publiceren
Wie digitaal een beetje handig is, kan de tweets direct laten verschijnen op het digibord, met behulp van de gratis toepassing Twitterfountain. Het op papier bundelen van alle inzendingen leidt ongetwijfeld tot een mooi eindresultaat. Met de hulp van een DTP-programma (MSPublisher of Scribus) kunt u verzorgd drukwerk voorbereiden.

Populaire en inspirerende voorbeelden
1. Delft Zuid. Een mooi voorbeeld van waar een reeks thematweets toe kan leiden is ‘Als je even stilstaat bij #delftzuid’, een bundel met 150 twijmen (twitterrijmpjes) over het station Delft Zuid. De twijmpjes tellen elk maximaal 140 tekens en gaan onder meer over taal. De publicatie staat online.
2. Klaas-dichten. Dichter en columnist Nico Dijkshoorn schrijft de zogeheten Klaas-dichten. Het gefingeerde personage Klaas maakt absurde grappen. Niet ieders smaak, maar wel to-the-point.
3. Moderne gezegden. Ook populair op Twitter is ‘moderne gezegden’. Een pretentieloos, creatief spel om bestaande spreekwoorden en gezegden te verbasteren tot een nieuwe uitdrukking, bij voorkeur gebaseerd op Twitter of andere social media. Voorbeeld: ‘Al is de leugen nog zo snel, Twitter achterhaalt haar wel’. Altijd geschikt voor een snel tussendoortje in de les.
4. Twidioom. De website The Creative Impulse organiseert wekelijks het Twidioomspel. Het is een taalspel op Twitter, waarbij mensen worden uitgedaagd om twee thema's (idiomen) met elkaar te verbinden. Iedereen met een twitteraccount kan meedoen. Voorbeelden: ‘vloeistof’ en ‘verblijf’ wordt ‘koffiekamer’ en 'tijd’ en 'economie' wordt 'jaarbeurs'. Alle bijdragen zijn goed, maar er wordt uiteindelijk een winnend begrip gekozen. ‘Taalbeleving en samenwerken staan voorop’, aldus de bedenkers. De opdracht wordt elke woensdagavond om 21:00 uur gegeven. Na een week wordt de oplossing en de winnaar bekend gemaakt. Behalve aan de landelijke competitie is het natuurlijk ook uitdagend om dit spel in de klas of met de hele school te spelen.

Veel kritiek op Groot Dictee

2011-12-15T09:00:00.000+01:00

"Een matig dictee met bijster weinig uitdagende woorden van een ten onrechte op schouders gedragen schrijver.” Een citaat uit de vele reacties op de/het weblog van Onze Taal. Daar zijn alle zinnen en de opmerkingen over wel of niet goed gespelde woorden nog eens na te lezen.
Het dictee, geschreven door Arnon Grunberg, bleek opvallend makkelijk: de deelnemers in de Eerste Kamer maakten gemiddeld slechts 13 fouten. Vorig jaar waren dat 32.

Te gemakkelijk, te saai en niet sprankelend. Dat is ook de teneur van de meeste reacties op het weblog. En waarom een uitleg in 'jip-en-janneketaal' alsnog volgestouwd moet worden met niet-gangbare woorden, is een doorn in het oog.
Een vergissing van de jury: 'wel eens' in plaats van 'weleens'. Als er één spelletje is waarbij de deelnemers achteraf constateren dat ze een domme fout gemaakt hebben, dan is dat het Groot Dictee wel. Het is de jury vergeven.

Maar dan de eclatante blunder van de presentator bij het feliciteren van de winnaars: Philips Freriks herkende de Vlaamse winnaar niet, een collega-nieuwslezer van de mee-organiserende omroep VRT. Een directe collega van de veelgelauwerde Martine!

“Shame on you, Philip!” in goed Nederlands…

Letters Rotterdam Centraal verdwenen

2011-12-14T16:00:00.000+01:00

Een deel van de letters 'Centraal Station',
die tot aan de sluiting van het station
op het gebouw stonden,
werden in 2007 in een andere volgorde gezet
zodat zij tot aan de sloop van het gebouw
de ode 'traan laten' toonden.

door Marije Willems

ProRail is zes letters kwijt die vroeger op het dak van station Rotterdam Centraal de woorden ‘Centraal Station’ vormden. Vanwege de verbouwing waren de letters tijdelijk opgeslagen in een loods in Schiedam.

De letters zijn ruim een meter hoog en moeten terugkeren op de nieuwe stationshal. De zes letters zijn verdwenen in juni. ProRail deed daarop aangifte, maar politieonderzoek heeft niets opgeleverd. Of de letters zijn gestolen of dat er iets anders is gebeurd, is nog altijd onduidelijk, zegt een woordvoerder van ProRail. Het stadsbestuur van Rotterdam schrijft in een brief aan de gemeenteraad dat er replica’s van de letters worden gemaakt. Het college acht de kans namelijk klein dat de letters worden gevonden. De letters zijn ontworpen door de architect Sybold van Ravesteyn. De politie onderzoekt de zaak nog.

Een positief aspect is dat de nieuwe letters energievriendelijker zouden zijn. Ze krijgen namelijk led, terwijl de oude letters neonverlichting hadden.

Goede grap? Groot Dictee uitgelekt!

2011-12-14T09:00:00.000+01:00

Het satirische studententijdschrift Propria Cures heeft de hand weten te leggen op een aan Arnon Grunberg toegeschreven tekst voor het Groot Dictee der Nederlandse Taal, getiteld ‘Apocrief’, dat vandaag wordt uitgezonden.

Volgens Propria Cures wordt het Groot Dictee der Nederlandse Taal vanavond een inkoppertje. Vraag is of de onderstaande tekst inderdaad het door Grunberg geschreven dictee is. Zo ja, dan is het te hopen dat de auteur een blauwe woensdag de tijd heeft om een nieuw dictee te schrijven.

Gelet op de inhoud is het echter zeer onwaarschijnlijk dat deze tekst de toets der kritiek van de publieke omroep kan doorstaan.

Het dictee volgens Propria Cures:

Niet verder lezen als u het dictee vanavond wilt maken!

Apocrief

Met Chanoeka, Rosj Hasjana en andere miserabele dagen moest de jongen, destijds een chagrijnige brillenjood met dyslexie, altijd mee naar het achenebbisj appartementje van zijn Litouwse achtertante waar hij als hij pech had, zoals die zondag, tussen de hele misjpooche ook de Abraham van de familie aantrof.

Zodra deze obese aartsvader de enige mannelijke erfgenaam van het patronymicum in het vizier kreeg, brulde hij boven de kakofonie van bakkeleiende nichten uit dat de arme nebbisj bij hem moest komen en de jongen, wetend dat hem een keur aan boutades te wachten stond, schoof schoorvoetend richting de hoek waar de oude Jood aan zijn dialyseapparaat zat.

De Asjkenazische betovergrootvader, onderwijl een canapé met aalmousse naar binnen werkend, sprak onbewust met Kierkegaard toen hij de jongen inwreef dat elke puntkomma ertoe doet; als je tenminste de congestie voelt om God goedgeluimd te houden en obstipatie buiten de equatie.

‘Taalpuristen worden minder vaak geteisterd door diarree,’ postuleerde de oude schriftwaanzinnige en de hopeloosheid kon je volgens hem het beste tegemoet treden met gespellingcheckte epistels; de mensen moesten ervan vergewist zijn dat vanilleyoghurt alleen niet volstaat om het contemporaine conglomeraat in het gastro-intestinale stelsel soepel te houden.

Het Woord was, in zijn adagium, je reinste discipline, net als massamoord en fabrieksarbeid; en met de artritische vinger waarmee hij als gynaecoloog zo vaak in het weeë vlees van softenonbaby’s had gepookt, drukte de orthodoxe ex-dokter zijn achterkleinzoon gedecideerd de feiten op zijn neus: zo hard dat hij er een geïrriteerd neusschotje aan overhield.

Het was dan ook een verademing dat de bejaarde nakketikker kort daarna overleed aan coeliakie en niet, ironisch genoeg, aan het nefrotisch syndroom waarmee hij het nog wel even zou uitzingen: zodat zijn kleinzoon zich tijdens kislev weer kon concentreren op het binnenhouden van rolmopsen en brijachtige cichoreischotels.

Maar nog altijd wanneer de jongen, die zich na zijn genderoperatie van het chassidisme distantieerde, heden ten dage een dagblad openslaat en het defilé van taalaberraties en anakoloeten aanschouwt, reminisceert hij over die zondag en zijn mesjogge opa met zijn leveradem, die met fiducie in het Woord de Shoah overleefde.

Veel mannenbladen hanteren dezelfde taal als vrouwenverkrachters

2011-12-13T09:00:00.000+01:00

Tijdschriftenlezers zien geen verschil tussen ‘vrouwonvriendelijke’ teksten uit mannenbladen en citaten van vrouwenverkrachters. Mannen staan zelfs (onbewust) eerder achter de uitspraken van een verkrachter dan achter passages uit een mannentijdschrift……….
Dit blijkt uit een studie van de Universiteit van Surrey, meldt de Amerikaanse vrouwensite Jezebel. De resultaten zullen worden gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift British Journal of Psychology.
Onderzoekers gaven een groep mannen en vrouwen citaten uit Britse mannenbladen, waaronder FHM en Loaded. Daarnaast kregen ze passages uit interviews met veroordeelde verkrachters te lezen.

De meeste teksten gingen over al dan niet vrijwillig seks hebben met een vrouw. Dat zij het zijn die de mannen verleiden of dat vrouwen ja bedoelen en nee zeggen. De lezers konden de stukken tekst van de vrouwenverkrachters niet onderscheiden van die uit de mannenbladen. Ergo: de uitspraken in de tijdschriften werden vaker als afwijkend beoordeeld dan die van de criminelen.

Alleen wanneer de tekstgedeeltes het label ‘verkrachter’ of ‘tijdschrift’ meekregen, waren de mannen het wél eens met de uitspraken uit de media. Ze wílden het dus pertinent niet eens zijn met de verkrachter.
Onderzoeksleider Dr Miranda Horvath vindt het verrassend en zorgwekkend tegelijk dat mannen zich sneller onbewust identificeren met verkrachters, dan met de zogenaamde onschuldige seksistische passages uit bladen. “Verkrachters zoeken altijd mogelijkheden om hun daden goed te praten en blijkbaar weten ze jongeren hierin mee te slepen. Dat baart ons serieus zorgen”, aldus collega Peter Hegarty.
Dit alles roept de discussie op dat macho-media vrouwen zuiver als lustobject afbeelden. De wetenschappers onderstrepen nog maar eens dat ze niet preuts zijn en de pret voor de heren geenszins willen bederven, maar wel dat ze de mening zijn toegedaan dat vooral jonge mannen hiertegen beschermd moeten worden, zodat die een gezond seksbeeld kunnen ontwikkelen.

Bron: University of Surrey

hun verloedere me taal

2011-12-12T16:00:00.001+01:00

December is boekenmaand (lees : cadeautjesmaand). Morgen (13 december) komt er een aardig taalboek uit van Lydia Rood. 'Hun verloedere me taal'. De titel doet sterk denken aan een artikel van taalprofessor Jan Stroop: Hun hebben de taal verkwanseld

Lydia kun je morgen (dinsdag) op tv bewonderen in de taalshow Tatatataal!
Nederland 2, 20:25 uur - het thema van die uitzending is 'taalverwerving'.

Oorlog in Poëzieland

2011-12-12T12:30:00.000+01:00

Er komen steeds meer websites over poëzie. Nu ze in elkaars vijvers beginnen te vissen, worden '(under)statements' uitgewisseld. Het gaat er niet altijd even zachtzinnig aan toe. Mislukte projecten en zwarte pieten worden met elkaar in verband gebracht en subsidiënten worden over de hekel gehaald.
Al met al levert het weinig poëzie op en heel veel weinig verheffende taal. Indachtig Vondel haal ik aan:

'Het felste wapen dat ik ken, is het puntje van een gouden pen.'

Lees de voorzichtige analyse op Tzum:
De deze week gepresenteerde poëziesite Ooteoote is niet overal met gejuich ontvangen. Chrétien Breukers van De Contrabas maakte zich eerder in de week al boos over het nieuwe initiatief dat vooral een voortzetting is van drie oude websites en gisteren vlamde de woede weer op.

Oote komt voort uit gesubsidieerde, mislukte projecten zoals De Reactor, Parmentier en het Perdublog. Oote is bedoeld om subsidie mee te gaan genereren, daarom gebruik je het woord “vooralsnog”. Blijkbaar is er een week na oprichting al een wens om te gaan drinken uit het potje dat het Fonds nog over heeft.

Arnoud van Adrichem van Ooteoote benadrukte op de site van De Contrabas dat zijn site nog geen subsidie ontvangen had in tegenstelling tot de site van Breukers. De Contrabas ontving vorig jaar €18.000,- subsidie. Saillant detail is dat J.J. Pollet, nu medewerker van Ooteoote, destijds werkzaam was voor De Contrabas. Pollet heeft een jaartje zijn eigen website onderhouden, maar vroeg bij zijn vertrek bij De Contrabas wel geld, aldus Breukers.

Je nieuwe collega JJ Pollet deed na het toekennen van de subsidie iets vreemds. Hij gaf eerst aan de VOF De Contrabas te willen verlaten en gaf toen aan dat hij een bepaald geldbedrag wilde ontvangen (2000 euro, plus 1000 euro, te besteden aan de uitgave van een eigen bundel) voor bewezen diensten.

Meer levendig poëziedebat is hier en hier te lezen.
Gerrit Komrij toonde zich eerder deze week ook niet verheugd over de komst van Ooteoote. Op Facebook schreef hij:

Poëziesite Ooteoote op Sinterklaasdag in de lucht. Allemaal briljante studiehoofden die oprecht de pest aan me hebben. Gesubsidieerd door het Fonds voor de Letteren, het Vlaams Letterenfonds en de Lira. Ik zal me weer uit eigen zak moeten verdedigen.

Op Ooteoote is inmiddels een ‘mission statement’ neergezet.

Ooteoote wil dé literaire plek op internet zijn waar geschreven wordt met kennis van zaken, vanuit een oprechte nieuwsgierigheid en betrokkenheid met de wereld die zich uitstrekt voorbij het boek. Het plezier van de tekst zal daarbij steeds centraal staan.
Ooteoote draait op de inzet van vrijwilligers en ontvangt geen subsidie.

Bron: Tzum

Omstreden Torrie van Mattie krijgt vervolg

2011-12-12T11:00:00.000+01:00

De in sommige christelijke kringen omstreden straatbijbel, de Torrie van Mattie, krijgt een vervolg. Het tweede deel moet de meest aansprekende verhalen uit het Oude Testament bundelen en die in rauwe straattaal vertellen.Dat heeft een woordvoerder van Youth for Christ vandaag gemeld.
Auteur Daniel de Wolf schreef de straatbijbel omdat volgens hem straatjongeren afhaken bij het zien van een gewone bijbel. Het eerste deel van de straatbijbel, de 'Torrie van Mattie', is binnen een maand toe aan de vijfde druk.

Er gingen tot nog toe ruim 11.000 exemplaren over de toonbank, een deel daarvan werd weggegeven.
In het moderne evangelie van Mattheüs vertelt Jezus een verhaal over een platenbaas van een raplabel en gaan de discipelen door het leven als de 'gang' van Jezus. En Jowie (Jozef) is daarin 'omin depressed' omdat hij denkt dat Maria met een ander 'heeft gebald'.
De Wolf wil bij het schrijven van een nieuw deel opnieuw een beroep doen op 30 tot 40 jongeren uit verschillende steden. Het nieuwe deel verschijnt vermoedelijk pas in het najaar. In januari hakt De Wolf de knoop door over welke verhalen moeten verschijnen. 'Nog niets is in beton gegoten, de verhalen die we kiezen leggen we nog aan de jongeren voor. Maar je kunt denken aan een soort top 10 met bijvoorbeeld het scheppingsverhaal, de uittocht uit Egypte en het verhaal over David en Goliath.'
Zie ook: Bijbel in straattaal snel uitverkocht.

Geen spellingsregels in Groene Boekje 2015

2011-12-12T09:00:00.000+01:00

Over vier jaar komt er een nieuwe editie uit van het Groene Boekje. De spelling wordt niet gewijzigd, wel worden er updates doorgevoerd en nieuwe woorden toegevoegd.

'De editie van 2015 wil vooral die van 2005 updaten, de inconsistenties eruit halen en nieuwe, hedendaagse woorden toevoegen', legt professor psycholinguïstiek Dominiek Sandra uit in het magazine van de Universiteit Antwerpen.

'De spelling wordt dus niet gewijzigd. Dat is uitdrukkelijk gestipuleerd door de Vlaamse en Nederlandse ministers van Cultuur en Onderwijs.'

De Spellingcommissie, die uit twee Vlamingen - waaronder Sandra - en twee Nederlanders bestaat, werkt op vraag van de Nederlandse Taalunie aan een nieuwe uitgave van het Groene Boekje.

Sinds 2005 krijgt de commissie vragen voorgelegd van taaladviesdiensten. De technische handleiding van de woordenlijst biedt in sommige gevallen geen uitsluitsel. Mag je 'jezus christus' als vloek bijvoorbeeld zonder hoofdletter schrijven? Is 'Michelinster' met hoofdletter? Schrijven we 'compactcamera' aan elkaar? 'Het is onze taak de taalgebruikers een houvast geven', legt Sandra uit.

Onder de nieuwe woorden die in het Groene Boekje van 2015 worden opgenomen, zijn volgens het magazine van de Antwerpse universiteit hoogstwaarschijnlijk slowfood, kaas-en-wijnavond, barista, catchphrase, twitteren, tweet, tablet-pc, aan-uitknop, mojito en zumba.

Drentse scholier wint Kinderdictee 2011

2011-12-12T08:00:00.000+01:00

Het Groot Kinderdictee der Nederlandse Taal is dit jaar gewonnen door Bram Strikwerda uit Eelde. De leerling van basisschool De Kooi in de Drentse plaats maakte slechts vijf fouten in het dictee. Dat meldt de NTR, die het dictee zaterdag uitzond.
Het Kinderdictee was dit jaar geschreven door kinderboekenschrijver Jacques Vriens en had als titel 'Meester Jaap vertelt'. Aan de achtste editie van het dictee deden zestig kinderen mee.

'Man Over Woord' laat ons horen hoe taal klonk in 500, 1000 en 1500

2011-12-09T09:00:00.000+01:00

'Man over woord', het pittige nieuwe taalprogramma van Canvas, heeft elke week wel een paar verrassingen in petto. Maar nu vrijdag zorgt Pieter Embrechts voor een echte wereldprimeur. Stel dat we met de teletijdmachine van professor Barabas écht zouden kunnen terugkeren naar het verleden: zouden ze ons daar dan begrijpen? En omgekeerd: zouden wij de mensen van toen verstaan? Onze taal verandert, en soms behoorlijk radicaal. En ook al beschikken we over stokoude teksten, toch weet niemand hoe onze taal klonk in de jaren 1500, 1000 en 500. Niemand, behalve wie vrijdag naar 'Man over woord' kijkt.Hoe klonk het Nederlands in het jaar 1500, toen in Gent keizer Karel geboren werd? Of in het jaar 1000, toen in het huidige Amsterdam de eerste dorpen ontstonden? En in het jaar 500, toen Clovis regeerde over onze streken? Het is eeuwenlang een groot raadsel gebleven.

Oudste geluidsopname en nog veel ouderZelfs de taal van 200 jaar terug kennen we niet meer, want de oudste bewaard gebleven geluidsopnamen (die we trouwens óók te horen krijgen in deze unieke aflevering van 'Man over woord') dateren van amper een eeuw geleden. En toch speelt 'Man over woord' het klaar om ons terug te voeren in de tijd, dankzij de Leidense professor Michiel de Vaan. Met behulp van oude beschrijvingen van onze taal, gedichten en andere documenten, slaagde hij erin een dialoog te reconstrueren zoals die 500, 1000 en 1500 jaar geleden zou geklonken hebben. Het resultaat wordt vertolkt door Pieter Embrechts en Reinhilde Decleir, en zal de kijker wellicht verbaasd doen staan. Want terwijl we in het jaar 1500 best nog ons mannetje zouden kunnen staan aan de wieg van keizer Karel, is de oeroude versie van het Nederlands nauwelijks te herkennen, laat staan te begrijpen.

TaalreconstructieHoe is professor de Vaan erin geslaagd het Nederlands van toen opnieuw tot leven te wekken? Dat is een verhaal op zich. Vanaf 1200 zijn er schriftelijke bronnen, daarvóór zijn er enkel losse woorden bewaard gebleven. En daarmee ken je de uitspraak nog niet. Wat de Vaan daarom gedaan heeft, is evolutie van het oud-Duits, het oud-Engels, het Nederlands, het Fries en hun dialecten naast mekaar leggen. De uitspraak van een taal verandert immers volgens wetmatige patronen. Door de bekende Germaanse talen te vergelijken (waarvan de oudste het Gotisch is, ca. 400, dan het Oudengels, vanaf 700, enz.) kan hij, dankzij die wetmatige patronen, afleiden hoe de woorden er in het beginstadium uit hebben gezien. Je kan het vergelijken met het werk van paleontologen, die uit levende en uitgestorven dierskeletten kunnen afleiden hoe de stamvader van een bepaalde soort er miljoenen jaren geleden uitzag.

Naar de markt in het jaar 1500, 1000 en 500
Het resultaat van al dat speurwerk is een korte scène op een markt. Pieter is de ontevreden klant die merkt dat hij rotte appelen gekocht heeft, Reinhilde Decleir de fruitverkoopster die hem probeert te sussen. Naarmate de scène verder terug in het verleden wordt gesitueerd, klinkt onze taal steeds meer als iets Scandinavisch met een paar exotische tintjes erover. Een wereldprimeur, want nog nooit eerder is een poging gedaan om de klank van onze taal van al die eeuwen terug te laten horen.

Het oudste Nederlandstalige lied: Kussjan Egton Sello
De Nederlandse woordkunstenaar en topmuzikant Erik de Jong alias Spinvis was zo gecharmeerd door dit idee en het resultaat, dat hij besloot een song te schrijven op basis van de onderzoeksresultaten. Spinvis drapeerde zijn warmbloedige sound rond het verrassend funky klinkende oud-Nederlands van Pieter Embrechts & Reinhilde Decleir. Maar de Jong miste toch enige poëzie in de scène op de markt. En dus ging Michiel de Vaan speciaal voor deze song opnieuw aan het werk. Kussjan Egton Sello is een lied geworden over een man die ervan droomt om een vrouw uit zijn dromen te kussen, over een afstand van eeuwen heen. Het aanstekelijke resultaat krijgen we te horen in deze vierde aflevering van Man over woord.

En verderPieter Embrechts permitteert zich vrijdag in 'Man over woord' tussen twee tijdreizen door uiteraard ook een uitstapje naar het heden. Waarom kraaien hanen kukeleku in het Nederlands en cocorico in het Frans, en klinken ze nog veel maffer in andere talen? Waarom loeit een sirene van een ambulance in Japan anders dan bij ons? Elke taal heeft woorden die eigenlijk klanken nabootsen, maar hoe kan het dat die woorden in elke taal anders zijn? Welkom in de wondere wereld der onomatopeeën.

In deze aflevering krijgen we ook te zien hoe de verdedigers van het Algemeen Beschaafd Nederlands de pedalen verliezen en de rubriek ‘Waarom praten die zo raar?’, neemt deze keer stotteraars onder de loep.

'Man Over Woord', vrijdag 9 december om 20.40 uur op Canvas.

Kennis Frans bachelorstudenten lager onderwijs is ondermaats

2011-12-08T11:30:00.000+01:00

De kennis van het Frans van de bachelorstudenten lager onderwijs is te zwak in vergelijking met het vereiste niveau van het Europees Referentiekader (ERK). Dat blijkt uit een onderzoek van de Katholieke Hogeschool Leuven.
Alle Vlaamse hogescholen met een lerarenopleiding zitten donderdag voor het eerst rond de tafel om een aantal afspraken en beleidsadviezen rond de problematiek uit te werken.In alle Vlaamse scholen wordt vanaf het vijfde leerjaar verplicht Frans onderwezen, en zelfs vanaf de kleuterklas is taalinitiatie Frans mogelijk. Bovendien mag de Franse taal weldra onderwezen worden vanaf het derde leerjaar.
Donderdag bespreken alle Vlaamse hogescholen met een lerarenopleiding een aantal beleidsadviezen om het niveau Frans van de jongeren op te krikken. "Dat is geen gemakkelijke opdracht", aldus Liesbeth Martens, lector Frans in de lerarenopleiding van de KHLeuven. "Er is tot nu toe immers geen enkele Vlaamse hogeschool die een wetenschappelijk onderbouwde test gebruikt om het eindniveau Frans van haar studenten te testen."
"Onvermijdelijk impliceert een nieuwe aanpak rond het kennisniveau van Frans een aantal ingrijpende implicaties voor het beleid en de lerarenopleidingen", luidt het.

Vlaamse liberalen pleiten voor verplicht Frans op school

2011-12-08T10:30:00.000+01:00

Open Vld stelt voor om het onderwijzen van Frans al verplicht te maken vanaf het derde jaar van het lager onderwijs. De Vlaamse liberalen hebben daarvoor een voorstel van decreet klaar. Nu is het Frans pas verplicht vanaf het vijfde en zesde leerjaar."Met dit voorstel erkennen we het belang van het talenonderwijs, ook op jonge leeftijd", aldus Vlaams parlementslid Marleen Vanderpoorten.
Volgens Vanderpoorten heeft op jongere leeftijd Frans leren grote voordelen. "De vaardigheid om op jonge leeftijd een nieuwe taal te leren, helpt op latere leeftijd ook de verwerving van andere vreemde talen te bevorderen", aldus Vanderpoorten. "En hoe vroeger men een taal aanleert, hoe gemakkelijker het ook wordt een goede uitspraak aan te leren".

Volgens de gewezen onderwijsminister heeft vroege taalverwerving ook "culturele voordelen". "Wie van kindsaf aan naast de moedertaal ook een andere taal aanleert, zal beter beseffen dat vreemde talen leren nodig en belangrijk is", luidt het. En wie vroeg in contact komt met andere talen zal volgens Vanderpoorten ook meer open staan voor diversiteit en culturele verschillen.

Vanderpoorten ziet ook een "economische meerwaarde". "Omdat een grotere kennis van vreemde talen in een globale wereld een voordeel is. Vlamingen staan al voor hun talenkennis bekend, we moeten die troef verder ontwikkelen", besluit de Open Vld-politica.

Karen Damen (K3) waagt zich aan Groot Dictee der Nederlandse Taal

2011-12-08T10:00:00.000+01:00

Karen Damen van K3

De Vlaamse Karen Damen, bekend als de roodharige zangeres van K3, doet volgende week mee aan het Groot Dictee der Nederlandse Taal 2011. Dat heeft het management van K3 vandaag bevestigd.Damen wordt daarmee toegevoegd aan een diverse lijst van bekende Nederlanders en Vlamingen die zich aan het dictee wagen. Onder hen ondermeer schrijvers, journalisten, politici en zelfs een Waal. Zo doen Rapper Brainpower, schrijver, dichter en theatermaker Bart Chabot, en CDA-fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma mee aan het dictee.

Franstalige deelnemerDe 22ste editie van het Groot Dictee kent ook een Franstalige deelnemer: de Waalse RTBF-journalist Christophe Deborsu. In Vlaanderen verwierf hij volop bekendheid met zijn boek Dag Vlaanderen en met zijn deelname aan de populaire quiz De Slimste Mens ter Wereld.

De tekst van het dictee is dit jaar geschreven door auteur Arnon Grunberg. De jury staat onder leiding van een nieuwe voorzitter: de Nederlandse advocaat Inez Weski. De presentatie is net als de afgelopen jaren in handen van oud-Journaallezer Philip Freriks. Naast dertig bekende Nederlanders en Vlamingen zullen ook dertig onbekende spellingliefhebbers aan het dictee deelnemen. Zij zijn geselecteerd via voorrondes in de Volkskrant en de Vlaamse krant De Morgen.
Op zaterdag 10 december om 17.55 uur wordt het Groot Dictee der Nederlandse Taal uitgezonden op Nederland 1.

Taal van zeezoogdieren ontrafeld

2011-12-08T09:00:00.000+01:00

Soms is er maandenlang geen nieuws aan het front en dan loopt het opeens storm. Kort na elkaar verschijnen twee berichten over walvistaal en dolfijnentaal. Op 30 november verschijnt een artikel in de Volkskrant waarbij het publiek wordt gevraagd de dialecten van walvissen te herkennen en eind november publiceert de website SpeakDolhin onder de subtitel 'we are not alone', een verhaal waarin men claimt steeds meer te begrijpen van dolfijnen. Men wil zelfs zover gaan dat onderzoekers beweren de eerste stappen op het gebied van communicatie met dolfijnen en walvissen te hebben gezet.

Onderzoekers in de Verenigde Staten en Groot-Brittannië claimen een belangrijke doorbraak in het ontcijferen van dolfijnen dat acht voorwerpen zijn geïdentificeerd door dolfijnen, nadat onderzoekers in de dolfijnen te horen hadden uitgelegd wat ze bedoelden. Dolfijnen in twee afzonderlijke onderzoekscentra begrepen de woorden en daaruit concludeerden de onderzoekers dat dolfijnen een universele geluidsvoertaal gebruiken.met speciale apparatuur werden de geluidsgolven zichtbaar gemaakt.

De onderzoekers konden dolfijnen eenvoudige en ingewikkelde omschrijvingen van zelfstandige naamwoorden en werkwoorden leren. Dolfijnen begrijpen dus onderdelen van de menselijke taal, aldus de onderzoekers.

In zijn poging 'dolfijns' te spreken zette de onderzoeksleider Jack Kassewitz een onderzoek op waarbij hij onder water acht voorwerpen door echolocatie liet omschrijven, zoals een kubus en speelgoedeend en een bloempot. het bleek dat de dolfijnen uit de geluiden een soort foto maken en met een score van 86% nauwkeurigheid de foto en de echogeluiden met elkaar konden combineren.

Toen hij de opgenomen geluiden in een ander bassin aan een andere dolfijn liet horen die geen contact had gehad met de eerste dolfijn, bleek ook dit dier de voorwerpen goed te kunnen herkennen.vertaald naar het dagelijks leven van een dolfijn zal het niet alleen om deze voorwerpen gaan, maar bijvoorbeeld ook om het beeld van een roofdier. Zo kunnen dolfijnen elkaar waarschuwen voor naderend gevaar.

de onderzoekers willen nu leren zelfde geluiden te maken en zo boodschappen aan dolfijnen duidelijk te maken.

In het artikel in de Volkskrant wordt geprobeerd de onderlinge taal van orka's en walvissen beter te begrijpen.

Wetenschappers hebben het publiek om hulp gevraagd bij het ontcijferen van walvisgeluiden. Om beter te begrijpen hoe walvissen communiceren, hopen ze dat amateurs hen wijzen op overeenkomsten en verschillen tussen de geluiden om op die manier dialecten te kunnen onderscheiden.Bezoekers van whale.fm worden gevraagd naar verschillende opnames van roepende walvissen te luisteren. Ze kunnen aangeven welke geluiden op elkaar lijken. Daarnaast moeten bezoekers afbeeldingen van geluidsgolven met elkaar vergelijken. Wetenschappers hopen dat als veel mensen de geluiden beoordelen, er een trend zichtbaar wordt waarbij veel mensen bepaalde geluiden veel op elkaar vinden lijken.

Op de website zijn geluiden te beluisteren van orka's en grienden. Onderzoekers hebben pogingen gedaan de geluiden van deze dieren te classificeren en te kijken of er verschillende dialecten te onderscheiden zijn bij verschillende groepen. Wetenschappers vermoeden dat walvissen hun roep-repertoire leren van hun ouders, anders dan andere zoogdieren wier roep per soort vastligt.

Nu onderwerpen de wetenschappers hun vermoedens aan het oordeel van het publiek. Mensen blijken beter in staat te zijn om gelijkenissen te herkennen in dergelijke complexe opnames dan computers, zegt Ian Boyd, een van de wetenschappers die het project hebben opgezet, tegen The Guardian. Vooral afbeeldingen vergelijken kunnen mensen veel beter dan computers, aldus Boyd.

Di Rupo: "Ik moet en wil mijn Nederlands verbeteren"

2011-12-07T09:00:00.000+01:00

"Ik moet en wil mijn Nederlands verbeteren. Ik zal hard moeten werken, maar ik ben premier van alle Vlamingen en iedereen weet dat ik veel respect heb voor de Vlamingen". Dat benadrukte premierElio Di Rupo in een reportage op Telefacts.
Di Rupo getuigde voornamelijk in het Nederlands. Hij trok zich beter uit de slag dan op persconferenties waar hij zich nauwgezet aan de voorbereide Nederlandse tekst diende te houden.Elio Di Rupo benadrukte dat hij tweemaal de handdoek in de ring wilde gooien: tijdens de discussies over BHV en tijdens de begrotingsbesprekingen. "Soms kan men niet verder als niemand wil wijken. Ik maak me zelden boos, maar toen had ik er genoeg van. We zaten toen in de onverantwoordelijkheid", zo blikte hij terug op de crisis rond BHV toen de koning uit het buitenland terug moest keren.
"Het was geen theater. Ik vond het jammer, maar een akkoord was onmogelijk", luidde het commentaar over zijn ontslag tijdens de begrotingsbesprekingen.
Op de vraag of hij nog een socialist is, reageerde de regeringsleider laconiek: "Ik was Elio, ik ben Elio en dat blijf ik ook". Hij benadrukte dat hij verschillende politieke opdrachten heeft vervuld, maar steeds zichzelf is gebleven.
Vragen over zijn privéleven blokte hij kordaat af. "Ik spreek ook nooit over het privéleven van anderen. Het belangrijkste is wat ik doe voor de regering en voor de burgers."

Di Rupo moet DRIE talen leren!

2011-12-06T11:00:00.000+01:00

Vandaag verneemt de koning welke ministers en staatssecretarissen de zes coalitiepartijen hebben aangeduid. Dan mag hij dit aan het volk meedelen. Hopelijk zijn het er zo weinig mogelijk, en zo veel mogelijk die gezag kunnen opbouwen. Hopelijk werkten de zes ook met homogene bevoegdheidspakketten, en begingen ze geen domheden zoals het splitsen van Volksgezondheid en Sociale Zaken. En hopelijk leggen die ministers zichzelf, zoals beloofd in het regeerakkoord, straffe deontologische regels op. Dan kan de regering eindelijk starten.

Het wordt hoe dan ook een moeilijke start. De meerderheidsgroep in het land, de Vlamingen, wantrouwt de nieuwe premier, zo bevestigt een Ipsos-internetpeiling.
Abnormaal is dat niet. Zijn voorgangers - Yves Leterme bijvoorbeeld - worstelden met hetzelfde aan de andere kant van de taalgrens.
Maar die verdedigden zich. En dat kan Elio Di Rupo moeilijk. Zijn kennis van het Nederlands is beperkt: hij verstaat het perfect, maar spreekt het slecht. Hij kan een tekst voorlezen, maar kan niet of moeilijk dialogeren. Het lijkt erop dat hij dat gaat omzeilen door een soort presidentiële status aan te nemen: de premier doet af en toe 'een regeringsmededeling', en de rest moeten de vice-premiers maar oplossen.
Dat volstaat niet in het parlement. En bovendien hebben de Vlamingen en de andere Belgen recht op pittige tegensprekelijke interviews met hun premier.
Hij spreekt de taal van de Vlamingen ook slecht in nog een tweede betekenis: hij kent de Vlaamse samenleving niet goed en dompelt er zich ook niet in onder, zoals Waals minister-president Rudy Demotte wel doet. Snel de taal van de Vlamingen leren, in die twee opzichten, is een absolute must voor Elio Di Rupo.

Maar hij zal nog meer talen moeten leren. De taal van Europa, bijvoorbeeld. Niet zozeer het Engels (hoewel: daarmee heeft hij hetzelfde probleem als met het Nederlands: hij verstaat het perfect maar spreekt het moeilijk) maar met taal in de overdrachtelijke betekenis. Er gaapt een kloof tussen het gedachtegoed dat de Franstalige Belgische socialisten nog hanteren, en wat vandaag mainstream is in Europa en bij de andere Europese leiders. Ook dat moet snel rechtgezet worden.

Nog een derde taal moet hij leren: de taal van de verandering. Elio Di Rupo heeft, en dat is een grote verdienste, Franstalig België overtuigd dat institutionele veranderingen nodig waren. Hij heeft afgelopen weken een aantal sociaal-economische veranderingen aanvaard en ze vervolgens aanvaardbaar gemaakt voor zijn achterban. Maar vanaf nu moet hij als premier actief de kar trekken van nog meer veranderingen. Ook die taal moet hij nog leren. Dit land heeft dit absoluut nodig.

Commentaar in 'De Standaard' door Guy Tegenbos.

Taalkliklijn voor handelaars in Grimbergen is 'echte schande'

2011-12-06T09:00:00.000+01:00

De 'kliklijn' die de Vlaams-Brabantse gemeente Grimbergen opent voor handelaars die geen Nederlands spreken, is een 'regelrechte schande', aldus de ondernemersorganisatie NSZ.
.Het gemeentebestuur van Grimbergen riep vorige week in haar informatieblad haar inwoners op om via het bestaande gemeentelijk meldpunt voortaan ook klachten te melden in verband met anderstalig taalgebruik door handelaars in de gemeente.

Grimbergen wil op die manier niet alleen Franstalige opschriften en folders op het spoor komen, maar ook handelaars die klanten in het Frans of het Engels aanspreken.
'Na ontvangst van een klacht sturen we de betrokken handelaar een vriendelijke brief waarin we de betrokkene erop wijzen dat Grimbergen een Nederlandstalige gemeente is en vragen we om voortaan het Nederlands als voertaal te gebruiken', aldus burgemeester Marleen Mertens (CD&V). Volgens Mertens komen er regelmatig klachten binnen over Franstalige folders of andere vormen van publiciteit.
Grimbergen ligt aan de rand van Brussel en wordt steeds meer geconfronteerd met nieuwe inwoners die het Nederlands weinig of niet machtig zijn. Het gemeentebestuur wil daarom alles in het werk stellen om het Vlaamse karakter van de gemeente te vrijwaren.
Grimbergen doet daarom ook al jaren mee met sensibiliseringscampagnes om handelaars te stimuleren om klanten in het Nederlands aan te spreken zodat deze laatsten de taal kunnen oefenen.
Ondernemersorganisatie NSZ 'heeft er alle begrip voor dat gemeenten in de Vlaamse rand hun Vlaams karakter willen vrijwaren', maar noemt de maatregel 'een echte schande'. 'Handelaars moeten vooral verkopen en dat doen ze door een hoogstaande service te bieden aan al hun klanten. Als daar een woordje Frans of Engels aan te pas komt, is dat toch helemaal niet erg', aldus NSZ-voorzitter Christine Mattheeuws. 'Aan dergelijk betuttelend gedrag heeft geen enkele handelaar een boodschap.'
'Het is commercieel verantwoord om de klant te antwoorden in de taal van zijn keuze. Meertaligheid is als ondernemer een troef.'
NSZ vreest dat de opgezette kliklijn op termijn zal leiden tot broodroof. Handelaars die verklikt worden, zullen een deel van hun cliënteel zien verdwijnen. Mattheeuws wijst er ook op dat 'de gemeente geen poot heeft om op te staan, aangezien in ons land de vrijheid van taal geldt en iedereen dus mag kiezen welke taal hij gebruikt.'
Bron: De Standaard

Groot Dictee heeft weinig te maken met verzorgd Nederlands

2011-12-05T11:00:00.000+01:00

Roeland van Hout

Dat zegt Roeland van Hout, hoogleraar Taalwetenschap. Woensdag 14 december is het weer tijd voor het Groot Dictee der Nederlandse Taal. Correct en/of verzorgd taalgebruik mag de rest van het jaar ook op grote belangstelling rekenen. Maar wat is dat eigenlijk, verzorgd taalgebruik? En speelt spelling daarin een belangrijke rol? Roeland van Hout, hoogleraar Toegepaste taalwetenschap en variatielinguïstiek aan de Radboud Universiteit Nijmegen, relativeert het belang van 'de spelregels'.

Roeland van Hout verstaat onder verzorgd taalgebruik dat iemand zich in een bepaalde context zo weet uit te drukken dat de boodschap overkomt. 'Verzorgd taalgebruik wordt vaak verward met gebruik van ABN. Zo bekeken lijkt het taalgebruik van bestuurders en politici weliswaar verzorgd, maar het is, met opzet, niet altijd helder.'
Ook spelling speelt volgens Van Hout geen doorslaggevende rol in wat hij als verzorgd taalgebruik beschouwt: ‘Veel mensen verwarren spelfouten met het weergeven van gesproken taal, zoals 'ik wort'. Wat we schrijven wijkt juist vaak af van wat we zeggen. We zeggen 'ei', en 'pijn', maar we schrijven het verschillend. Ons geschreven en gesproken woord lopen uit de pas.'
Van Hout ziet gebruik van de juiste spelling als beleefdheid en als efficiëncy: 'Je schrijft volgens de afgesproken regels zodat de lezer je boodschap snel tot zich kan nemen. Anders duurt het anderhalf keer zo lang.'
Maar om 'correct gespeld Nederlands' van een waardeoordeel te voorzien, daarvan is Van Hout geen voorstander: 'De spelling reflecteert de soms merkwaardige opvattingen van machthebbers. En het Groot Dictee is niet meer of minder dan een verzameling van lastige woorden. Wie als geschoolde taalautist bestand is tegen alle pesterijtjes mag zich winnaar noemen.'
Taalwetenschapper Van Hout heeft vooral interesse in hoe taal zich gedraagt en ontwikkelt, meer dan in 'hoe het hoort'. Zodoende omarmt hij ook de mogelijkheden van digitale communicatie, de ultrakorte boodschapjes van SMS en twitter. Een verrijking voor de taal, meent Van Hout. 'Onze taal is gedemocratiseerd. Wij met z’n allen bepalen de standaard. Nog nooit eerder in onze geschiedenis hebben zoveel mensen een vorm van taal schriftelijk gebruikt. Nooit eerder schreven jongeren zo veel en zo vaak. Dat is toch een geweldige winst? SMS-taal vergt veel creativiteit: het kiezen of juist weglaten van woorden, nieuwe woorden of afkortingen verzinnen. En met de interactiviteit en het gebruik van symbolen, filmpjes en andere beeldelementen komt digitale communicatie heel dicht bij de oervorm zoals taal ontstaan is: communicatie van emoties via geluid met ondersteuning van gebaren en intonatie. ‘

Bron: Radboud Universiteit, Nijmegen

'Minder Engels in collegezaal'

2011-12-05T09:00:00.000+01:00

Les in het Engels moet op hbo’s en universiteiten zoveel mogelijk worden voorkomen. Vooral het steenkolenengels dat sommige Nederlandse docenten gebruiken bij vakken waarvoor dat helemaal niet hoeft, is staatssecretaris Zijlstra (Onderwijs) een doorn in het oog.
Dat stelde de bewindsman gisteren in antwoord op vragen van CDA-Kamerlid Biskop tijdens de behandeling van de onderwijsbegroting. „Als de opleiding vereist dat Engels de voertaal is, dan is het natuurlijk logisch. Maar anders moet je daar zeer terughoudend mee omgaan.

Nieuw wetenschappelijk onderzoek over taal in het basisonderwijs

2011-12-02T09:00:00.000+01:00

Werkwoordspelling, leren lezen met verbeeldingskracht en beter leren schrijven zijn de onderwerpen waarnaar wetenschappers de komende tijd nieuw onderzoek gaan doen. De Programmaraad voor het onderwijsonderzoek, onderdeel van NWO, heeft in november subsidie toegekend aan vier nieuwe onderzoeksprogramma's. Twee hiervan hebben het karakter van research & development. Dit betekent dat wetenschappers samenwerken met partijen uit de onderwijs(advies)praktijk.
De onderzoeksprogramma's zijn hieronder kort samengevat.

De algoritmische aanpak van de werkwoordspelling tussen fases van voorbereiding en afronding, Prof. dr. A.H. Neijt, Radboud Universiteit Nijmegen
De Nederlandse werkwoordspelling wordt op de basisschool het meest succesvol geleerd door middel van een algoritmische regelaanpak, die het aanleren van een grammaticaal begrippenapparaat combineert met spellingregels voor werkwoordsvormen. Toch blijkt de beheersing van de werkwoordspelling uiteindelijk onvoldoende te zijn. In dit project worden drie mogelijke oorzaken onderzocht: (1) de moeilijkheidsgraad van het arsenaal aan grammaticale begrippen, (2) de manier waarop tijdens de training met de algoritmekaart wordt omgegaan, en (3) het onvermogen van leerlingen om de denkstappen van het algoritme in te prenten. De vergelijking van een intensieve en een minder intensieve training in grammaticale begrippen en de invloed daarvan op spellingvaardigheid kan uitwijzen of de genoemde moeilijkheidsgraad (oorzaak 1) de kern van het probleem is. Het is echter ook denkbaar dat het zichtbaar blijven van de algoritmekaart tijdens de training tot gevolg heeft dat het systeem van de werkwoordspelling niet goed beklijft (oorzaak 2). Bovendien zou de algoritmische methode voor volleerde spellers op den duur wel eens te traag en te omslachtig kunnen zijn. Rond oorzaak 3 wordt nagegaan of de resultaten verbeteren wanneer het algoritmeonderwijs wordt gevolgd door onderwijs dat verkortingsstrategieën aanbiedt. Wanneer de resultaten van leerlingen blijken te verbeteren, dan kan aan het einde van de basisschool wellicht bereikt worden dat in plaats van zestig tot zeventig procent op dit moment minstens tachtig procent van de leerlingen goed op werkwoordspelling scoort.

Leren lezen met verbeeldingskracht, Dr. M. van der Schoot, Vrije Universiteit Amsterdam
Zorgwekkend: een groeiend aantal basisschoolleerlingen scoort ondermaats op begrijpend lezen. Bovendien beleven Nederlandse leerlingen vanaf groep 4 steeds minder plezier aan het lezen van een boek. Een mogelijke oorzaak hiervoor is de geringe aandacht voor lezen als zintuiglijke ervaring. Om tot diep tekstbegrip te komen, moeten lezers niet op het letterlijke niveau blijven steken, maar moeten zij zich een mentale voorstelling (situatiemodel) kunnen maken van de situatie die in de tekst wordt beschreven. Dat doen zij aan de hand van verschillende informatiebronnen, zoals wereldkennis, informatie uit de tekst, eerder opgedane eigen ervaringen en gevoelens die worden opgeroepen door de tekst. Goede 'begrijpend lezers' hanteren een actieve aanpak: zij passen steeds bepaalde strategieën toe als zij een tekst lezen. Pas als zwakke 'begrijpend lezers' expliciet onderwezen worden welke leesstrategieën zij kunnen toepassen, leren zij lezen zoals goede lezers dat doen. In dit project wordt onderzocht of leerlingen, die expliciet onderwezen worden in leesstrategieën die bijdragen aan de constructie van situatiemodellen, niet alleen meer leesplezier zullen beleven, maar ook beter zullen presteren op begrijpend lezen. De resultaten zullen bijdragen aan een nieuwe methode voor begrijpend lezen, waaronder een interactief computergestuurd programma dat lezers aanzet tot het maken van een mentale voorstelling van de tekst.

Beter schrijfonderwijs op de basisschool, Prof. dr. G.C.W. Rijlaarsdam, Universiteit van Amsterdam – R&D-onderzoek
Recent inspectieonderzoek toont aan dat onderwijs in het schrijven van teksten didactisch onder de maat is. Uit onderzoek blijkt echter dat er didactische ingrediënten beschikbaar zijn, waarvan de werkzaamheid is bewezen. Onderwijsondersteuners (CED, Rotterdam) en onderzoekers (UvA) willen het schrijfonderwijs een duurzame impuls bieden. Duurzaam door: (1) het schrijfonderwijsprogramma te koppelen aan een veelgebruikt leesonderwijsprogramma; (2) de ontwikkeling en uitvoering van het programma onder te brengen in een staande onderwijsondersteuningsorganisatie; (3) het nieuwe schrijfvaardigheidsonderwijsprogramma te ondersteunen door trainingen en coaching met oog voor opbrengstgericht werken. Het onderzoeksteam gaat de effecten na van zowel het nieuwe schrijfleesonderwijsprogramma en als van training en coaching van gebruikers. In het schrijfonderwijsprogramma staat, net als in het leesonderwijsprogramma, het aanleren van strategieën centraal. Training en coaching zijn gericht op didactische vaardigheden zoals modellering van strategieën, feedback geven, peer teaching en samenwerkend leren enerzijds en op opbrengstgericht werken (vorderingen in kaart brengen en dus beoordelen van teksten, opbrengst verhogende didactische experimenten uitvoeren) anderzijds. Het onderzoek wordt gedaan door zestig leerkrachten gedurende twee jaar te volgen en drie verschillende situaties waarin zij werken met elkaar te vergelijken.

Verbetering van de schrijfvaardigheid van leerlingen in de bovenbouw van het primair onderwijs, Prof. dr. H. van den Bergh, Universiteit Utrecht
Dit project beoogt bij te dragen aan het verhogen van de kwaliteit van het schrijfonderwijs door het didactisch handelen en de toets- en evaluatiepraktijk van leerkrachten te verbeteren. In de eerste onderzoekslijn gaan de onderzoekers met teams van docenten verschillende onderdelen van lessenseries voor de verbetering van de schrijfvaardigheid in de bovenbouw van het primair onderwijs ontwikkelen. In diverse studies worden deze op hun effectiviteit en overdraagbaarheid beproefd. Ook gaan de onderzoekers na wat het effect is van inhoudelijke en vakdidactische coaching tijdens een lessenserie, al dan niet in combinatie met training in beoordeling en feedback. In een tweede onderzoekslijn besteden de onderzoekers aandacht aan de beoordeling van schrijfvaardigheid. Het doel hiervan is ten eerste het geven van feedback aan leerlingen op hun teksten en ten tweede het vormen van een oordeel over de kwaliteit van deze teksten met behulp van een nieuw te ontwikkelen beoordelingsinstrument. Door gebruik te maken van een doorlopende beoordelingsschaal voor schrijfvaardigheid kan bovendien de vooruitgang van de leerlingen worden bijgehouden. De beoordelingsschaal zal gekoppeld worden aan de referentieniveaus zoals vastgesteld door de commissie Meijerink.

Taalles

2011-12-01T11:00:00.000+01:00

Vandaag vier jaar geleden
overleed Elisabeth Eybers

Die eerste mededele wat mens leer
vóór drie jaar oud is lewenslank genoeg
om die akuutste nood te formuleer
soos: ek het honger ... hou van jou ... is moeg ...

Plots uit die soet ontmoeting weggeruk
het hulle ’n nuwe saamkomplek ontdek
om oor en oor, onnosel van geluk,
toereikend te verduidelik: jy en ek ...

’n Maand daarna – want tyd bring raad – hanteer
hul moeiteloos diggeweefde sin,
die voegwoorde van kunstige verweer
soos: daarenteen ... ondanks ... desnietemin ...

Elisabeth Eybers (1915-2007)

moeg = moe
nuwe = nieuwe
hul(le) = ze
soos = zoals